भारतकोश
पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा

स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)

DevanagariHindipublished536 पृष्ठ

पृष्ठ 393, कुल 536 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 393

( ३७८ ) पञ्चतन्त्रम् ।

पर्वत गुहा जलानेसे जीतने योग्य करदी । सो अब परिवार सहित मिलकर एक एक वनकी लकड़ी जलती हुई लेकर गुहाके द्वार मेरे घोंसलेमें डालदो जिससे वे सब शत्रु कुम्भीपाक नरककी समान दुःखसे मरजायंगे” । यह सुनकर प्रसन्न हो मेघवर्ण बोला,-"तात ! अपना वृत्तान्त तो कहो ? । बहुत दिनोंमें आज देखा” । वह बोला--"वत्स यह कथनका समय नहीं है जो कदा- चित् उस शत्रु का कोई प्रणिधी मेरा यहां आगमन कहदे । सो जानकर अन्धा भी कहीं अन्य स्थानमें चलाजाय सो शीघ्रता करो । कहा है- शीघ्रकृत्येषु कार्येषु विलम्बयति यो नरः । तत्कृत्यं देवतास्तस्य कोपाद्विघ्नन्त्यसंशयम् ॥ २३१ ॥ शीघ्रकरने योग्य कार्योंमें जो मनुष्य बिलम्ब करता है देवता उस कोपसे उसके कृत्यको अवश्य नष्ट कर देते हैं ॥ २३१ ॥ तथाच- और देखो- यस्य यस्य हि कार्य्यस्य फलितस्य विशेषतः । क्षिप्रमक्रियमाणत्वं कालः पिबति तत्फलम् ॥ २३२ ॥ जिस जिस विशेष फलवाले कार्यको शीघ्र नहीं किया जाय तो विलम्बरूप काल उसका फल पानकर जाता है ॥ २३२ ॥ तद्गुहायां आयातस्य ते हतशत्रोः सर्वं सविस्तारं निर्व्याकुलतया कथयिष्यामि” । अथ असौ तद्वचनमाकर्ण्य सपरिजन एकैकां ज्वलंतीं वनकाष्ठिकां चञ्च्वग्रेण गृहीत्वा तद्गुहाद्वारं प्राप्य स्थिरजीविकुलाये प्राक्षिपत् । ततः सर्वे ते दिवान्धा रक्ताक्षवाक्यानि स्मरन्तो द्वारस्य आवृतत्वात् अनिःसरन्तो गुहामध्ये कुम्भीपाकन्यायमापन्ना मृताश्च । एवं शत्रून् निःशेषतां नीत्वा भूयोऽपि मेघवर्णः तदेव न्यग्रो- धपादपदुर्गं जगाम । ततः सिंहासनस्थो भूत्वा सभामध्ये प्रमुदितमनाः स्थिरजीविनमपृच्छत्-“तात ! कथं त्वया शत्रुमध्ये गतेन एतावत् कालो नीतः ? तदत्र कौतुकम- स्माकं वर्त्तते । तत् कथ्यताम् । यतः-

पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · पृष्ठ 393, कुल 536 में से · BharatKosha