प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)
Prabodhachandrodaya of Krishnamishra with Commentary
कृष्णमिश्र यति द्वारा
पृष्ठ 111, कुल 274 में से
संदर्भ में पढ़ेंद्वितीयोऽङ्कः ६३ प्रलपितानि, मिथ्या स्वर्गफलमिति भण्यमाना वेदमार्गमेव परिहरिष्यति, किं पुनरुपनिषदम् । अपि च । विषयानन्दविमुक्ते मोक्षे दोषान्दर्शयन्त्योप- निषदोऽपि विरक्ता करिष्यतेऽचिरं मया श्रद्धा । ( एद्दहमेत्तके वि विसए अलं भट्टिणो अहिणिवेसेण । वज्जणमत्तक्केण जेव्व भट्टिणो दासी सद्वा सव्वं अप्पणं करि- स्सदि । सा खु मए मित्था धम्मो, मित्था मोक्खो, मित्था वेअमग्गो, मित्था सुह- विग्घकराइं, सत्थपलविदाई, मित्था सग्गफलं ति भणिअन्ती वेअमग्गं जेव्व पलि- हलिसदि, किं उण उवणिसाहम् । अवि अ । विसआणन्दविमुक्के मोक्खे दोसाणं दंसअन्तीए उवणिषदोवि विरत्ता कलिस्सदि अचिरं मए सद्धा ) । महाराजः—यद्येवं सुष्ठु मे प्रियं संपादितं प्रियया । ( पुनरालिङ्ग्य चुम्बति ) मिथ्यादृष्टिः—भट्टारकस्य प्रकाशे एवं प्रवृत्तेन लज्जे । ( भट्टिणोप्पआसे एव्वं प्पउत्तेण लज्जेमि ) महामोहः—तद्भवतु । स्वागारमेव प्रविशामः । ( इति निष्क्रान्ताः सर्वे ) इति श्रीकृष्णमिश्रविरचिते प्रबोधचन्द्रोदयनाम्नि नाटके द्वितीयोऽङ्कः ॥ २ ॥ ज्ञया केवलया । वेदमार्गपरिहारे तदवयवरूपोपनिषत्परिहारो न्यायसिद्ध इत्याह-वेद- मार्गमिति० विषयानन्दविमुक्ते-सांसारिकसुखशून्ये । मोक्षे-जडताऽऽपत्तिरूपे कैवल्ये । भट्टारकस्य-सूर्यस्य । तथा च स्मर्यते-'तदद्य भट्टारकवारे कथमेतान्' इति हितो- पदेशे । एवं प्रवृत्तेन-भवतश्चुम्बनव्यापारेण । स्वागारम्-निजावासगृहम् । अनेन चुम्बनाद्यभिलाषपूर्तेर्दुर्वारता ध्वनिता । इति मैथिलपण्डितश्रीरामचन्द्रमिश्रप्रणीते प्रबोधचन्द्रोदय'प्रकाशे' द्वितीयाङ्क'प्रकाशः' मिथ्या है, सुखविघ्नकर शास्त्र व्यर्थ हैं, स्वर्गफल व्यर्थ है', यह बता दूंगी तो वह वेदमार्ग ही छोड़ देगी, फिर उपनिषद्की क्या बात ? और—विषयानन्दशून्य मोक्षके दोषों को दिखाकर उसे उपनिषद्से भी शीघ्र ही विरक्त कर दूंगी । महाराज—यदि ऐसी बात है तब तो तुमने मेरा बडा उपकार किया । ( फिर गले लगाकर चूमता है ) मिथ्यादृष्टि—दिनदहाडे आपकी इस प्रवृत्तिसे लज्जा लगती है । महामोह—अच्छी बात है, घरमे ही चले । ( सब जाते हैं ) द्वितीय अङ्क समाप्त