प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

षष्ठोऽङ्कः २०६ मरकतदलकोमला वनालीर्भज निजपुण्योचितांश्च सर्वभोगान् ॥ ६ ॥ शान्तिः—ततस्ततः । श्रद्धा—पुत्रि, तदावदर्य मायया श्लाघ्यमेतदित्युक्तम् । मनसा चानु- मोदितम् । सङ्कल्पेन प्रोत्साहितम् । स्वामी संप्रति सम्मतिपर्थामवापन्नः । शान्तिः—( सखेदम् ) हा धिक् हा धिक् पुनरपि तामेव संसारवागु- रामभिपतितः स्वामी । श्रद्धा—न खलु न खलु । शान्तिः—ततस्ततः । श्रद्धा—ततः परिपार्श्ववर्तिना तर्केण तान्सर्वान्क्रोधावेशकषायितनय- भूमयो यासां ताः कनकसितलस्थलाः स्रवन्तीः नदीः, पृथुजघनाः स्थूलनितम्बाः कमलाननाः पद्ममुखीः वरोरूः सुन्दरीः स्त्रियः, मरकतदलकोमलाः माणिक्यकोमलाः, वनालीः काननमाला, ( एवंविधान् ) निजपुण्योचितान् स्वसुकृताहतान् सर्वभोगान् सर्वोण्यपि भोग्यवस्तूनि भज सेवश्य । स्वर्णमयपुलिनभूमिषु स्रवन्तीष्ववगाहस्व, पृथुनितम्बतया कमलाभमुखतया च हृद्याभिः सुन्दरीभिः सह विहर, मरकतकोम- लासु काननभूमिषु सञ्चरैवं स्वपुण्यपाकलब्धानि भोग्यवस्तूनि प्राप्यानन्दं भज, किमिति रूक्षे ज्ञानवर्त्मनि पदं निधाय स्वं कदर्थयितुमुद्यच्छसीत्यर्थः ॥ ६ ॥ श्लाघ्यम्-प्रशंसनीयम् । अनुमोदितम् = तदुक्तेस्समर्थं कृतम् । सम्मतिपथम्- अनुज्ञामार्गम् । मायाप्रस्तावस्य मनसासमर्थितस्य सङ्कल्पेन चाभ्यनुज्ञातस्य पुरु- षोऽङ्गीकारमिव कर्तुं प्रवृत्त इत्याशयः । संसारवागुराम्-भवजालम् । अभिपतितः-अनुप्रविष्टः । पार्श्ववर्त्तिना = समीपस्थेन । तर्केण-युक्त्या, न्यायाद्यागमपुरस्सरेण बुद्धिवादेन । वनमालामे स्वपुण्यलब्ध सर्वविध भोग प्राप्त कीजिये ॥ ६ ॥ शान्ति—इसके बाद ? श्रद्धा—पुत्रि, यह सुनकर मायाने इस प्रस्ताव की प्रशंसा की । सङ्कल्पने प्रोत्साहन दिया, स्वामीने भी सम्मति-सी दे दी । शान्ति—( खेदपूर्वक ) हाय धिक्कार है, धिक्कार है, फिर स्वामी उसी संसार जालमें फंसे । श्रद्धा—नहीं नहीं । शान्ति—तो फिर ? श्रद्धा—इसके बाद पार्श्वस्थ तर्कने उन सबको क्रोधसे लाल आँखोंसे देखकर स्वामीसे १४ प्र० च०