पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

दसम समय ४० ] पृथ्वीराजरासो । २२७ हुँ सान कियौ उन सानच भंग । सह्यौ नहि अव्व तज्यौ हम संग ॥ दुरे अब ही तजि कुंजन सांच । गए कर ही कर छांडहि वांच ॥ ३५८ ॥ चली मिलि पंक्यिनि पुङ्क्त भीर । कुरं कुर रंगिन कोकिल कीर ॥ परी धर मुछ्छि गहै कर एक । तिनं लगि सास उड्यौ उडि केक ॥ ३५६ ॥ चले अँसु धार तरंगिनि बाढि । गहे दह सासति प्रानन काढि ॥ मगं डग चालि गिरै धर धाइ । गहै कर साहिस लेई उठाइ ॥ ३६० ॥ गई जमुना जमुजानिन तीर । करै सब कामिन स्याम सरीर ॥ जु पूतनि रूप धरै तन आप । ग्रहै द्रह कान्हर कान्निय साप ॥ ३६१ ॥ धरै कर पव्यय गोप सहाय । परै जल धार तडित्त निहाय ॥ धरै चिय ध्यान न लगइ नैन । परै पतिपत्तं सुनै सुन बैन ॥ ३६२ ॥ कहंत क्रिपा निधि भक्त सहाय । भए तब आनि प्रगह दिषाय ॥ कियौ फिरि रास जु सुंदर स्याम । बिचं विच कान्ह विचं विच वाम ॥३६३॥ भए अस अंग कलिंद्रिय तीर । छिरक्कत स्याम गहै भुज भीर ॥ करी जल केलि चरित्त सु जानि । लियौ दधि दूध चियानि सुं दान ॥३६४॥ युँ रास विलास अकास प्रसून । अनंदिय अमर अंबुज सून ॥ छं० ॥ ३६५ ॥ रु० ॥ १११ ॥ दूहा ॥ कहिह वाल प्रत्तिय जमुन । रमन केलि जल बाल ॥ मानहुं मदन महीप गुन । कहत फंदन कान्ह ॥ छं० ॥ ३६६॥ रु० ॥ ११२॥ कान्ह । है । मै । मैं । बांन । कीयौ । अब । दुरै । तिजि । माहि । कुंडि । छांडि । कें । कै । बांहि । बाहू । चलि । मिलि । पुछत । कुरंग । कुरंनि । कौकिल । मुछि । गहे । गहैं । कैक । चलै । अंशुधार । चढि । गहै । दहसति । प्रांनन । काटि । कढि । डगै डग । मगै मग । गिरैं । गहैं । गहैं । साहस । लैइ । लेई । गइ । यमुना । यमुनान । यमुनानि । कै । कैं । करें । कांमनि । स्याम । पूतना । जू पूतना । यहैं । धरैं । यव्य । गोप । तडित । धरैं । अन । ध्यांन । लगहि । लगैइ । लागैइ । नैन । परैं । पितपतां । सुनैं । सुत । बैन । कृपानिधी । भक्ति । दई । आंनि । प्रगट दिषाइ । स्योम । बिचि । वांम । भई । कतंद्रीय । छिरकत । स्याम । कैलि । चरित । जांनि । लियो । पैं । दूध । पै दांन । यों । याँ । आनंन्दियं । अमर ॥ यह मोतीदाम नामक छंद चार लघुल का होता है उस में बारह वर्ण और सोलह मात्रा होतीं हैं ॥ ११२पाठान्तर :- दौहा । बालि । चाल । प्रतिय । यमुन । कैल । मानहुं । म्यंनहु । दमन । कटत । कहना ॥