पृथ्वीराजविजय महाकाव्यम् (कवि जयानक - अजमेर चौहान साम्राज्य एवं सम्राट् पृथ्वीराज इतिहास)

द्वादशः सर्गः . - ३०७ अवनम्रमुखो मुहुर्गृहा- निति पृच्छन्पृथिवीमिवागमत् ॥ तव भोक्तारं राजानं प्रति तिलोत्तमानुरक्ता केनोपायेन भवि[ष्यती]- (1.20)व भूमिं पृच्छन्नतमखस्स गृहं गतवान् ॥ 51. शतशोपि विकल्पकल्पना- चतुरे चेतसि या न दिद्युते . उदभावि तया स्फुरत्तया रभसाद्दक्षिणि तस्य दक्षिणे ॥ शतवारं विकल्पानां कल्पनायां·········(1.22)णे विषये चतुरे तस्य चित्ते या नाद्युतश्चिन्तावशात्तस्य चित्ते जातवपि नास्फुरदित्यर्थः तया········· (1.23)न तस्य दक्षिणनेत्रे सहसा जातम् . स्फुरत्ता प्रतिभा स्पन्दश्च ॥ 52. स शरीरगुणोस्य कश्चन ⏑⏑––––⏑दर्शनोत्सवम् . स्फुरणं स्फुटमेव चक्षुषा यदवामेन सदानुभूयते ॥ कश्चन वक्तु··········(1.25*)············महता लाभः यतो दक्षिणेन नेत्रेण सदा स्पन्दोर्त्तु(1.1)[भूयते] . 53. ⏑⏑––⏑⏑–⏑–⏑– ⏑⏑– दर्शनमात्रकं फलम् . अपरिश्लथमानसज्वरः प्रभुभक्त्येकपरोवि(1.2)[शद्गृहम्] . 1 Ms. °गतम्. 2 Ms. °नापा°. 3 Ms. °तश्चिन्तां°. 4 Ms. °क्षं. 5 Ms. स्पष्टौ°. 6 Ms. °रंभं°. 7 Ms. °तैकधरो°.

३०८ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्. ••••••••दर्शनमेवं फलं जानन्सोशिथिलचिन्तस्स्वामिभक्तिपरो गृ- हम(l.3)विशत् ॥ 54. अ[चिरेण?] मनोरथः प्रभोः फलितस्स्यादिति चिन्तयन्नसौ . प्रथमोपगतेन केनचि- त्पठितं(l.4) [श्लोकमिमं तदाशृणोत्?] ॥ राज्ञोभिलापस्सफलोपि स्यादिति विमृशन्म केनापि नवागतेन पण्डिते- नेमं पठि(l.5)••••••••शृणोति ॥ 55. सलिलादपि निर्ययौ रसा धरणेरप्युदपादि मैथिली . दहनादपि याज्ञसेनिका [किम्]लभ्यं पुरुषार्थशालिनाम् ॥ समुद्रालक्ष्मीरुद्भूत भूमे••••••••अग्नेरपि द्रौपदी(l.7)•••••••• शालिभिः किं न लभ्यते ॥ 56. समयानुगुणोत्युपश्रुति- श्श्रुतिपेयूषविलासवापिका . उपताप(l.8) ‿ ‿ ‿ ‿ शिथिलीकर्त्तुमिवाेपचक्रमे ॥ श्रुतेः कर्णस्यामृतपूर्णक्रीडापुष्करिणी यतम्तत्कालो(l.9)चित•••••• स्तादृशं तापं स्वल्पीकर्त्तुमिव प्रारेभे ॥ 57. कविपण्डितचक्रमेलकं प्रणमन्नञ्जलिरेष(l.10) — ‿ —*. 1 Ms. °नमेफ°. 2 Ms. °कत्तु°. 3 Ms. °मत्प्रा°. 4 Is it मागधः ?

द्वादशः सर्गः . ३०६ उपहूय स पद्मनाभ इ- त्यवदद्विग्रहराजमन्त्रिणम् ॥ कविपण्डितानां चक्रेण मेलकं(l.11) नमंत्सं पद्मनाभ इत्याहूय विग्रह- राजामात्यमित्यवदत् ॥ 58. इदमन्यपरं वचो जगौ कविता कश्च पपा(l.12)ठ चात्र कः . कतमश्च विपश्चिदेष यो निबिडोष्णीषदूरीच्यकुन्तलः ॥ कः कविरिमं श्लोकं कृतवान् कश्चो(l.13)क्तवान् निबिडेनोष्णीषेणादृश्य- [केशः]········कतमः काश्मीरप्रक्रि[या]········विध्यम् (?)॥ 59. तमुवाच स योय(l.14) ⏑– प्रथमे प्रश्नयुगे स एव ते . यदि सत्यमवैषि मद्द्वच- श्वरमं पृष्टमहं ब्रवीमि तत् ॥ योयं विपश्चि(l.15)त्स······तव प्रश्नयुगस्योत्तरम् . स एव कविः पा- ठकश्चेत्यर्थः . यदि मद्द्वचस्सत्यं जानासि तदा कोयं विप(l.16)········· ··· ॥ 60. इति वादिनमेन–⏑– –⏑–––⏑–[स] वन्दिनाम् . क्षणम(l.17)[प्यवृत्त]⏑–⏑– ––––⏑–[मुखा]म्बुजे ॥ तव मुखपद्मेऽसत्यजलकणाः क्षणमपि न तिष्ठे(l.18)न्तीति पृथिवी- भटः पद्मनाभमवदत् ॥ 61. 1 Ms. नमत्स. See above, p. 305, note 1. 2 Ms. ॰मश्चि॰. 3 Ms. निवि॰. 4 Ms. ॰शङ्कु॰. 5 Ms. कार्यं. 6 Ms. ॰ष्ट॰.

३१० पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्. 'पृथिवीभटमुक्तवन्तमि- त्यवदन्मानधरो महत्तमः . ' मिहिरो (l.19) [न्यगुणप्रकाशने] परदोषावरणे महत्तमः ॥ स मानी महत्तम एवमुक्तवन्तं पृथिवीभटमित्यवदत्(l.20)········· प्रकाशने सूर्यः परेषां दोषाच्छादने महानन्धकारः . 62. विबुधश्च कविश्च शारदा- य - - - - (l.21)[मण्डला¹?]द्वयम् . निगमागमतीर्थतापस- प्रथमोद्यागतवाञ्ज[यान]कः ॥ पण्डितः कविश्च तथा नि(l.22)·········[ज]यानकश्च [शारदा]क्षे- त्रात्कश्मीरमण्डलादागतः ॥ 63. युगपत्सुसं²(l.23) - - - - -

• • • रुदेत्यमुष्य धीः . अमुनैव सुतेन शारदा गिरिकन्येव गुहेन नन्दति ॥ सुमन(l.24**83) 64. [Six lines at the beginning of page missing] शशिखण्डशिखण्डमण्डनं प्रति निर्वेदनिवेदनं व्यधात् . ···········(l.7)या पूजया हेतुभूतया चन्द्रावचूडाभूषणं हरं प्रति बन्दी··············· ॥ 65. 1 Ms. °न्दा°. 2 Ms. °सुप्त°.

द्वादशः सर्गः . १ ३११ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ (l.8)धे प्रभुभक्तिव्यभिचारवान् चेत् · परिपूरय तन्मनीषितं द्रुत ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ · ········हृदयेनाहं यदि न स्वामिभक्तिव्यभिचारसहितस्त- दा ममाभिलाषं सद्यः पूरयेतीश्वर········(l.10) ॥ 66. परिपक्वमिहैव तत्क्षणं भगवत्पूजनकल्पशाखिनः . कविसूरिसभासभाजनं फलमास्वादयितुं स निर्ययौ ॥ हरार्चनकल्पवृक्षस्य तत्क्षणं पक्वं फलं कविपण्डितदर्शनं चर्वयितुं स निर्गतः ॥ 67. किय(l.12)दाय(?)तिवृत्तवाक्पथ- स्तमुपश्लोक्य कविर्जयानकः . स्वपुरीपरिहारकारणं परिपृष्टो भणितुं प्रचक्रमे . अतिवृत्तोतिक्रान्तो वाचां पंथो येन . गुणबाहुल्यादिति भावः . तं स्तुत्वा··········(l.14)हेतुं पृष्टः कथयितुमारब्धवान् ॥ 68. समपादि पुमान्महामुनिः किल यस्मै शशिमौ[लिनार्पितम्] .(l.15) शयनीकरणच्छलाद्गुरोः पयसां राशिरवत्यधोक्षजः ॥ 1 Ms. °र्चायि°. 2 Ms. °वृत्ति°. 3 Ms. पायो. 4 Ms. योस्मै.

३१२ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्. किल प्रसिद्धौ पुमान्मनुष्य......(1.16)रूपमन्युनामा संपन्नस्तस्य महामुनेर्गुरो.........(1.17)रक्षति . हरेणोपमन्यवे यो दत्तः . उपमन्युर्नारायणस्य दी[क्षागुरुरासीत् ?]........... 69. . [उप] (1.18) मन्युकुलादपोहितुं न पटुर्गोत्रपरम्परागतम . कलिं ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ (1.19) धनम् ॥ कुलक्रमागतं शिवभक्तिधनमुपमन्युम...........(1.20)स्य स- न्तातक्रमपर्याप्तत.........हरैर्भक्तिमु.........(1.21)मेण प्राप्त- तमस्य शिवभक्तिधनम्य............(1.22)स्यां विरोचनस्सूर्य... ............(1.23*) 70. [Six lines at the beginning of page missing] ...............व निमीलितचक्षु............(1.7)- ............तोषिता शारदा सूर्योदये......चितनेत्रस्य दृ- र्शन(1.8)- 71. [⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑ ⏑] [क्षणसौस्नातिकरत्नन्]पुरम् . चरणं च निधा[य]⏑⏑- ⏑⏑- मि ⁴त्रिदिवीकृत(1.9) ⏑ - . .........गङ्गाजलं तंत्र स्नानेन हेतुना क्षणं सुस्नातं पृच्छद्रत्ननूपुरं यस्य (1.10)......... 72. कवितां पथि पङ्किये गिरां- मसि मां पङ्किभिरुप ⏑ ⏑ - - (1.11) 1 Ms. °स्विौ. 2 Ms. किलि° ? 3 Ms. हरें°. 4 Ms. °मिति°. 5 Ms. °प्रासुल्यम्य°. 6 Ms. °र°.

द्वादशः सर्गः ३१३ ‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ – ‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ – नात् ॥ षड्भिर्जन्मभिर्मां संवित्वा षड्विधे प्राकृतादिष(l.12)••••••••••••त- वांस्तां कवितां मनुष्यरूपस्य हरेर्वक्ष्यमाणदृशा पृथ्वीरा(l 13)[ज]••••••- ••••••त्यर्थः ॥ 73. पुरुहूतपुराङ्गना पुरा परिश्रान्ता चिरलास्यलीलया (l.14) ‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ – ‿ – ‿ – – ‿ ‿ – विग्रहा ॥ चिरं नृत्यक्रीडया गन्ता तिलोत्तमाप्सरा गङ्गाया(l.15)•••••• 74. ‿ – ‿ – – ‿ कारविन्दिनी- हठमेलापधियागतं विदन् . पुलिनाधि(l.16)[ता] ‿ – ‿ – ‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ – ॥ पद्मिनी हठेन मेलापधिया वाञ्छया आगतं चन्द्रं जान(l.17)••• •••वगूढवान्. 75. दलित‿ – ‿ ‿ – ‿ – ‿ ‿ – – ‿ ‿ (l.18) ‿ – ‿ – . ‿ – ‿ – – ‿ ‿ – ‿ – रमणं पद्मनस्थितास्मरत् ॥ दलितानां भुक्तानां ••••(l.19)•••••••••••••ली तया भयङ्करं तथाविधं वीक्ष्य पद्मवने वर्त(l.20)[ना]•••••• 76. 1 Ms. "वास्ताक". 2 M 'धिनो. Can it be "थिन्या ? 3 Ms. "न्द्रा". . ४० .