प्रियदर्शिका नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - चतुरङ्क शास्त्रीय नाटिका सान्वय सटीक)

राजा— (सास्त्रम् ।) एषा मीलयतीदमीक्षणयुगं जाता ममान्धा दिशः कण्ठोऽस्याः प्रतिरुध्यते मम गिरो निर्यान्ति कृच्छ्रादिमाः । एतस्याः श्वसितं हृतं मम तनुर्निच्चेष्टतामागता मन्येऽस्या विषवेग एष हि परं सर्वं तु दुःखं मम ॥ ९ ॥ वासवदत्ता—(सास्रम्) प्रियदर्शने उत्तिष्ठोत्तिष्ठ । पश्यैष महाराजस्तिष्ठति । कथं वेदनाप्यस्या नष्टा । किमिदानीं मयापराद्धम- जानत्या येन कुपिता नाल्लपसि । तत्प्रसीद प्रसीद । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ । न खलु पुनरपरात्स्यामि । (ऊर्ध्वमवलोक्य ।) हा दैवहतक । किमिदानीं मयापकृतं येनैतदवस्थां गता मे भगिन्योदर्शिता । (प्रियदर्शिकाया उपरि पतति ।) पिअदंसणे उट्ठेहि उट्ठेहि । पेक्ख एसो महाराओ चिट्ठइ । कहं वेदणा वि से णट्ठा । किं दाणिं मए अवरद्धं अजाणन्तीए जेण कुविदा णालवसि । ता पसीद पसीद । उट्ठेहि उट्ठेहि । ण हु पुणो अवरज्झिस्सं । हा देव्हदअ किं दाणिं मए अव- किदं जेण एदावत्थं गदा मे भइणी आदंसिदा ।) विदूषकः—भो वयस्य कथं त्वं मूढ इव तिष्ठसि । नैष विषा- दस्य कालः । विषमा खलु गतिर्विषस्य । तद्दर्शयात्मनो विद्याप्रभावम् । (भो वअस्स कहं तुमं मूढोविअ चिट्ठसि । ण एसो विसादस्स कालो । विसमा क्खु गई विसस्स । ता दंसेहि अप्पणो विज्जापहावं ।) राजा—सत्यमेवैतत् । (प्रियदर्शिकामवलोक्य ।) मूढ एवाहमैतावतीं वेलाम् । तदहमेनां जीवयामि । सलिलं सलिलम् । विदूषकः—(निष्क्रम्य पुनः प्रविश्य ।) भोः एतत्सलिलम् । (भो । एदं सलिलम् । (राज्ञोऽभ्युक्ष्य प्रियदर्शनाया उपरि हस्तं निधाय मन्त्रस्मरणं नाटयति । प्रियदर्शिका शनैरुत्तिष्ठति ।) वासवदत्ता—आर्यपुत्र दिष्ट्या प्रत्युज्जीविता मे भगिनी । (अज्जउत्त दिट्ठिआ पच्चुज्जीविदा मे भइणी ।) वसन्ततिलकं वृत्तम् ॥ ८ ॥ एषेति । एषा प्रियदर्शिका विगात्राम्या ईक्षणयुगं मीलयति । दिशो मम अन्धा जाताः । अस्या कण्ठः प्रतिरुध्यते स्तम्भो निरुध्यते इमा मम गिरः शब्दाः कृच्छ्रादिर्यान्ति । एतस्या श्वसितं हृतं मम तनुर्निच्चेष्टा निष्व्यापारा- मागता । अतः अस्या विषवेग एव मन्ये परं गरि तु दुःखं विषवेगजा पीडा मम । असङ्गतिरलंकारः । शार्दूल वृत्तम् ॥ ९ ॥ १ इत. २ मवि. ३ र्मा (म) नाल. ४ स्पर०. ५ भगिनीं जियदर्शना.