पूर्णप्रज्ञ भाष्य (श्रीमन् मध्वाचार्य - द्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य जगन्नाथदीपिका सटीक)

॥ तृतीयः परिशिष्टः ॥ ——————✻—————— ॥ भगवद्रामानुजभाष्यानुसारिसिद्धान्तसंग्रहः ॥ —————:✲:————— ( १ ) प्र ॥ जगत्कारणं किम् ? उ ॥ यत् जगदिति व्यवह्रियते तत् स्थूलचिदचिद्विशिष्टं ब्र- ह्म । तस्य कारणं सूक्ष्मचिदचिद्विशिष्टं ब्रह्म ॥ १-१-१० ( २ ) प्र ॥ विशेषणीभूतस्य चिदचिद्रूपजगतः कारणं किम् ? उ ॥ ब्रह्मैव ॥ ( ३ ) प्र ॥ ब्रह्म निमित्तकारणं वा उपादानकारणं वा ? उ ॥ उभयं च ॥ ( ४ ) प्र ॥ संकल्पद्वारा ब्रह्म निमित्तकारणं भवतु । उपादानकार- णं कथं भवति ? उ ॥ चिदचितोः अपृथक्सिद्धाधारत्वात् तादृशचिदचिद्वै- शिष्ट्यरूपकार्यकारणावस्थायोगात् उपादानकारणं भ- वति ॥ १-१-१० ( ५ ) प्र ॥ ब्रह्म किंलक्षणकम् ? उ ॥ ब्रह्म निखिलजगज्जन्मादिकारणं निरस्तनिखिलदोषं समस्तकल्याणगुणाकरं सत्यं ज्ञानमनन्तं सर्वात्मक- मनवधिकातिशयानन्दं च ॥ १-१-१,२० ३-२-११. ( ६ ) प्र ॥ ब्रह्मणस्सर्वात्मकत्वे सर्वदोषास्पदत्वमपरित्याज्यमिति कथं तस्य निरस्तनिखिलदोषता ? उ ॥ सर्वात्मकत्वं हि न सर्वाभिन्नत्वं । किन्तु सर्वान्तर्यामि- त्वं यदेवसर्वशरीरत्वमित्युच्यते । यथा च सर्वव्यापि- नोऽपि वाय्वादेः न व्याप्यगतदोषास्पदता । यथा वा शरीरगतैर्दोषैः शारीरश्चेतनो नस्पृश्यते तथा सर्वान्त- र्याम्यपि ब्रह्म निरस्तनिखिलदोषमेव ॥ ३-२-११. १४२