रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

२०२ रसार्णवे नरसाररसेनेव¹ जीर्णे षड्गुणपन्नगे² । तारे ताम्रेऽपि वा देवि³ कोटिवेधी भवेद्रसः ॥ ४० ॥ नरसाररसस्तन्वे भावनाः⁴ सप्तधा पृथक् । रसेन्द्रं दापयेद्ग्रासं⁵ यन्त्रे विद्याधराह्वये ॥ ४१ ॥ जीर्य्यते⁶ गगनं देवि निर्मुखं च⁷ वरानने । नरसाररसेनेव⁸ कीटमारीरसेन च⁹ । द्रावयेद्गगनं देवि¹⁰ तीक्ष्णं लोहञ्च पन्नगम् ॥ ४२ ॥ नरसाररसेनेव हनूमत्या रसेन च । जायते काञ्चनं¹¹ दिव्यं निषेकाद्¹²भास्करप्रिये ॥ ४३ ॥ नरसाररसे दत्त्वा¹³ मञ्जिष्ठारक्तचन्दनम्¹⁴ । (1) D and K read नरकसारसेनेव. M reads नरकसाररसेनेव. (2) जीर्णे षड्गुणपन्नगः, a variant in D. (3) This hemistich and the next are wanting in M. D reads erroneously देवी. (4) D has नरकसारसारसात्तन्वे भावितः, which mars the metre. K has नरकसारसत्तन्वे. (5) रसेन्द्रे पाययेद्यासं, a variant in D. रसेन्द्रो दापयेत् यासं, a variant in K. रसेन्द्रे दापयेत् शसं, a variant in M. (6) D reads जीयते, which has no sense. (7) D reads निर्मुखं च. (8) D and K read नरकस,रसेनेव. M reads नरकसाररसेनेव. (9) सिन्धु- तृतपाररसेन च, a reading in D. सिंधुतुत्थारसेन च, a reading in K. (10) This charaṇa and the next three are wanting in D and K. (11) D reads जायते काञ्चनं. M reads कनकं. (12) M reads निषिक्ताद्. (13) नरकसाररसे दत्त्वा, a variant in D and M. नरकसारसं दत्वा, a variant in K. (14) The MS. M has the following hemistich after चन्दनं— तारे ताम्रेऽपि वा देवि कोटिवेधी भवेद्रसः, which we have not adop- ted as it seems to us redundant.