रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

२४० रसार्णवे मेषशृङ्गीं च शृङ्गीं च¹ कृष्णोन्मत्तं च मारकम्² । सबोजं³ सूतकञ्चैव विषतोयेन मर्दितम्⁴ । विषतोयेन मेधावी⁵ सप्तवारांश्च⁶ भावयेत् ॥ २२३ ॥ अथवा भावयेत् तन्तु⁷ यावच्चूर्णं तु तद्भवेत् । तेन नागं प्रतोवाप्य⁸ षोडशांशिन⁹ संभवेत् ॥ २२४ ॥ मूषाख्ये वेणुयन्त्रे च¹⁰ त्रिवारमपि¹¹ भावयेत् । धूमं परिहरेत्तस्य अङ्गव्याधिकरणं परम् ॥ २२५ ॥ स्थापयेन्नागसिन्दूरं¹² पात्रेऽलावुमये ततः¹³ । (1) मेषशृङ्गे च शृङ्ग च, a variant in D. मेषशृङ्गं च शृङ्गीं च, a variant in K. मेषशृङ्गिश्च शृङ्गिश्च, a variant in M. (2) K has an incomplete charana —कृष्णो च...च मारकम्. M has कृष्णोन्मत्ताय मारकम्. (3) D reads सूतीजं. (4) विषतोये विमर्दित, a variant in D. M reads मर्दयेत्. (5) K reads erroneously मेधा. M also reads incorrectly मेधावि. (6) All the texts read सप्तवाराणि, which is gram. inc. (7) D and M read तं तु, which is not correct. (8) तेन वा प्रतिवाक्य, an incorrect and incomplete charana in D. K and M read प्रतिवाप्य which destroys the metre. (9) K has षोडशशि...संभवेत्, which is both incorrect and incomplete. (10) सूतं विमर्द्य मन्यानि, a variant in D. मूखास्यं वेणु...व, an incomplete variant in K. मूषास्थे वैष्णवयन्त्या च, an incorrect variant in M. (11) D reads चारं तु, which is an error of the scribe. K has त्रिणि वाराणि. M has त्रीणि वाराणि. Both are incorrect. (12) K reads भागभिदूरं. M has an incomplete charana स्थापये... (13) पात्रे सांधवपेद् च, a variant in D. पात्रेलावमर्षि च, a variant in K. M has an incomplete charana —मवमवे ततः.