रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

चतुर्दशः पटलः । ३०५ वापयेच्च¹ प्रयत्नेन यावत् कठिनतां व्रजेत्² । अभ्रमूषागतं ध्यातं³ तारं भवति शोभनम् ॥ १२५ ॥ कदाचित् पुटिते तारे⁴ पुनर्बङ्गं⁵ प्रदापयेत् । पत्रे दाहे कषे च्छेदे⁶ तत्तारं शाश्वतं भवेत्⁷ ॥ १२६ ॥ स्तम्भितं तत्तु गोलं च⁸ षोडशांश⁹समन्वितम् । मृतवङ्गस्य¹⁰ भागैक-मेकत्रैव तु¹¹ मर्दयेत् ॥ १२७ ॥ देवदाली शङ्खपुष्पी तद्रसेन तु मर्दयेत् ।¹² मारयेद्भूधरे यन्त्रे पुटानां सप्तकेन तु ॥ १२८ ॥ तद्भस्म तु¹³ पुनः पश्चात्¹⁴ दीपयन्त्रेण पाचयेत्¹⁵ ॥ १२६ ॥ भस्मसूतपलैकं च¹⁶ श्वेताभ्रकपलद्वयम् ।

---

(1) D reads चालयेत्तत्. (2) M reads व्रजेत्, which is incorrect. (3) D has अथ मूकागत तारं, which is incorrect. K reads मूखा. (4) D reads स्फुटते तार. K reads स्फुटते तारे. M reads यत् किञ्चित् पुटिते तारे. (5) D reads erroneously पुनर्भवं. (6) यत्रैदाहकच्छेदेन, a variant in D. पत्रे दाहकषेच्छेदे, a variant in K. तत्र दाहकषा॑भेदेन, a variant in M. All the texts seem to be incorrect. (7) तारं सारस्वत भवेत्, a variant in D. M reads शोभनं instead of शाश्वत. (8) B reads एमु instead of तत्तु. K reads erroneously संभोतं. M reads धनुघोषञ्च, which has no clear sense. (9) Both D and K read षोड़शांशै. (10) D has मृतवङ्गस्स. (11) D has एकं चैव तु. (12) This hemistich is not found in D and M. (13) K reads तद्भस्मस्तु, which is gram- matically incorrect. (14) After this charaṇa we find the following two charanas in B and K—पुटं दद्याच्चतुर्दश । रसीयं यवमात्रेण. (15) B reads तापयेत्. (16) D and K read तु. 39