रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

३१६ रसार्णवे वैक्रान्तस्य तु भागैकं¹ चाष्टभागन्तु² सूतकम् । कनकस्य तु समांशं द्विपदी³रसटङ्कणम् ॥ २ ॥ नष्टपिष्टं च शुल्कं च⁴ ध्मातं⁵ खोटो भवेत् प्रिये । सौवीरं टङ्कणं काचं दत्त्वा दत्त्वा तु⁶ शोधयेत् ॥ ३ ॥ समहेम्नि⁷ समावर्त्य सूतं⁸ मूषागतं ततः⁹ । समांशभक्षकं तं तु¹⁰ शुद्धसूतेन¹¹ कारयेत् ॥ ४ ॥ वैक्रान्तं षोडशांशेन¹² पूर्व्वयोगेन धामयेत् । दशसंकलिकायोगाद् वेधो दशगुणोत्तरः¹³ ॥ ५ ॥ [ समसंकलिकायोगे वेधो दशगुणोत्तरः । वैक्रान्तो वज्रवत् श्रेयो नात्र कार्या विचारणा ॥ ]¹⁴ पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि प्रयोगं भुवि दुर्लभम् ॥ ६ ॥ वैक्रान्तसत्त्वं देवेशि पारदेन समन्वितम्¹⁵ । (1) D reads न भागैक, which seems to be incorrect. K has only भागैकं and wants वैक्रान्तस्य तु. (2) B and My read मष्टभागं तु. (3) K reads द्वोपदी. (4) नष्टपिटि च शुल्क च, a variant in B and My. नष्टपिष्टं चतुःपथ, a variant in K. (5) B and K read ध्मातः. (6) D has हुत्वा दरद च, which is not clear in sense. K reads च in place of तु. (7) K reads समे हेम्नी, wherein the last word is grammatically incorrect. (8) B and My read सूक्त. (9) D has मूखागतं यतः, which appears to be incorrect. K has also मूखागत, (मूखा = मूषा). (10) K reads समांशमक्षकं तत्. (11) D and K read शुद्ध मृतेन. (12) वैक्रान्तं षोड़शाङ्गेन, a reading in D. (13) B reads स्पर्शवेधी भवेद्रसः. (14) The portion within brackets is found only in B. (15) D reads समन्वितं, which is incorrect.