रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

३१८ रसार्णवे तत् ध्मातं खोटतां याति$^1$ देहलोहकरं भवेत् ॥ ११ ॥ श्‍वेतवैक्रान्तचूर्णं$^2$ हयमूत्रेण$^3$ मर्दयेत् । पादौ सुस्निग्धमादाय$^4$ पले पलशतं क्षिपेत् ॥ १२ ॥ तारस्य जायते भस्म विशुद्धस्फटिकाकृति$^5$ । तद्भस्म मेलयेत् सूते$^6$ समभागे$^7$ विचक्षणः ॥ १३ ॥ चारयेत् रजतं सूते$^8$ हयमूत्रेण मर्दयेत् । पुटयेदन्धमूषायां$^9$ क्रमेण$^{10}$ मृदुवह्निना ॥ १४ ॥ क्रामणेन समायुक्तं$^{11}$ मूषामध्ये$^{12}$ विचक्षणः । षडहोरात्रं$^{13}$ त्रिरात्रं वा भवेदग्निसहो रसः$^{14}$ ॥ १५ ॥ स्पर्शनात् सर्व्वलोहानि$^{15}$ रजतञ्‍च$^{16}$ करिष्यति ।

---

(1) B has तं ध्मातं, which is incorrect.. D reads सुध्मातः. K wants सु and reads only ध्मातं. M and My read त ध्मातं, which is inc. (2) D reads erroneously वर्णं तु. (3) D reads हयमारैश्च. (4) This charaṇa and the next seven are not found in D. K has सुस्निग्धमादाय. (5) B reads वियुद्धं स्फटिकाकृति. K, M and My read विशुद्धस्फटिकाकृतिः, which is gram. incorrect. (6) M has मेलयत् सूत, which is in- correct. (7) B, M and My read समभागं. (8) B wants सूतं, which mars the metre. K reads रजतं सुतं. M reads रजितं सूतं. Both are incorrect. (9) D and K read मूखायां, instead of मूषायां. (10) B reads क्रामने, which seems to be the error of the scribe. (11) This hemistich is not found in D and M. (12) B and K read मूखामध्ये (= मूषामध्ये). (13) M reads एकरात्रं. (14) D and K have भवेदपिसहोदरे, which has no clear sense. (15) D has सर्व्वलोहानां. This charaṇa and the next six are not found in K. (16) D reads रञ्जनञ्‍च.