रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

द्वितीयः पटलः । ११ दान्तः शिष्योपदेशज्ञः¹ शक्तिमान् गतमत्सरः² । धर्म्मज्ञः सत्यवाक् दक्षः शीलवान् गुणवान् शुचिः ॥ ३ ॥ अनेकरसशास्त्रज्ञो रसमण्डपकोविदः ।³ रसदोषाविधानज्ञो यन्त्रौषधि⁴महारसान् ॥ ४ ॥ रागसंख्यां⁵ वीजकलां द्वन्द्व⁶मेलापनं विड़म् । रञ्जनं⁷ सारणं तैलं⁸ दलानि क्रामणानि च⁹ ॥ ५ ॥ वर्णोत्कर्षं¹⁰ मृदुत्वञ्च जारणां बालवङ्गयोः¹¹ । खेचरीं भूचरीं चैव यो वेत्ति स गुरुर्मतः¹² ॥ ६ ॥ देशकालक्रियाभिज्ज्ञो¹³ दयादाक्षिण्यसंयुतः । लोभमायाविनिर्मुक्तो मन्त्रानुष्ठानतत्परः ॥ ७ ॥ सामुद्रलक्षणोपेतो गम्भीरो गुरुवत्सलः ।

(1) शिष्योविशेषशः, a variant in B. शिष्योविनीतश्च, a variant in M. Both are inc. (2) K reads विमत्सरः, which breaks the metre. We have adopted the reading in M. (3) The portion from धर्म्मज्ञः to कोविदः is wanting in M. B reads शिलवान्, which is inc. (4) B reads द्विषा. K reads मन्त्रौषध. Both are inc. (5) रागसंख्यां, a variant in K. (6) B reads द्विजकलां, which is inc. K reads द्वन्द, which is a palpable mistake. (7) M reads रञ्जकं. (8) तैलञ्च, a variant in K. (9) K reads बलानिक्रुम- णानि च. दलानीकामणानि च, a variant in M, which seems to be inc. (10) K reads वयोत्कर्षं, which is gram. inc. (11) जारणाद्वलवङ्गयो, a variant in K. (12) B has खेचरिं, and भूचरिं, which are inc. खेचरीश्चैव यो वेत्ति भूचरौं स गुरुर्भवेत्, a variant in M. (13) देशकालक्रियाभिश्च, a variant in K, which cannot be reconciled without the word युक्तः to be understood.