रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

४०४ रसार्णवे वर्षं वर्षार्धमथवा पूर्व्वमेवं¹ तु भक्षयेत् ॥ २२ ॥ वज्रजीर्णे रसो² देवि ह्युत्तमः³ परिकीर्त्तितः । मध्यमो हेमजीर्णस्तु तारजीर्णोऽधमः⁴ प्रिये ॥ २३ ॥ हेमजीर्णे भक्षसूते⁵ रुद्रत्वं भजिते⁶ व्रजेत् । विष्णुत्वं तारजीर्णे तु⁷ ब्रह्मत्वं भास्करेण तु ॥ २४ ॥ तीक्ष्णजीर्णे धनाध्यक्षः सूर्य्यत्वं चपलाक्षये तु⁸ । वाजरे तु⁹ शशाङ्कत्वम् अनलत्वं तु रोढ़के¹⁰ । सामान्येन तु तीक्ष्णेन शक्रत्वं प्राप्नुयान्नरः ॥ २५ ॥ एवं यो लोहजीर्णं तु भक्षयेद्गाससूतकम्¹¹ । जलेन जलरूपः स्यात्¹² खलेन खलतां व्रजेत् ॥ २६ ॥ तेजोऽधिके तथा तेजः वायोरप्यधिको बली । हर्त्ता कर्त्ता स्वयं साक्षात् प्रापानुग्रहकारकः ॥ २७ ॥ (1) B and D read पूर्व्वमेकं. (2) D reads वद्यचाररसो, which seems to be incorrect. (3) K reads ह्युत्तमः. (4) B reads erroneously तारजीर्णसमः. D reads ताराजीर्णोधमः, which is also incorrect. (5) हेमजीर्णे भक्षसूतो, a variant in D. हेमजीर्णे भक्षसूतं, a variant in K. (6) D reads भचितं. K reads भचितो. Both are incorrect. (7) B reads तारजीर्णस्तु. D reads विष्णंत्वं तारजीर्णे तु, wherein the first term is incorrect. (8) B has सूर्य्यत्वं तु पटागले. D has सूर्य्यस्त्वं च प्रतन्यते. K has सूर्यस्त्वं चपगले. (9) D reads वौजरे तु, which is incorrect. (10) This charaṇa is not found in D. K has चमरत्वं तु मारीउचे, which seems to be incorrect. (11) B reads सूतके, which seems to be incorrect. (12) B has जलरुपं च D has जलरूपस्य (जलदपः स).