रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

२६ रूपमण्डने समस्तमणिजातीनां (१)दीप्तसान्निध्यकारकम् । ( मनोन्मानं प्रमाणानि तेषु ग्राह्यं नवाम्बुदैः ? ) ॥ ४४ ॥* [ इति लिङ्गोचिता मणयः ] शैलेयं भोगदं लिङ्गं मृन्मयं सर्वकामदम् । दारुजं वसुसिद्ध्यर्थं सर्वमेतच्चलाचलम् ॥ ४५ ॥ [ इति चलाचललिङ्गम् ] एकाङ्गुलादिपञ्चान्तं चललिङ्गञ्च कन्यसम् । षट्पर्वादिदशान्तञ्च मध्यमेकादशादितः ॥ ४६ ॥ [ इति चललिङ्गम् ] नैकहस्तादधो(२)वाद्यं प्रासादे स्थिरतां नयेत् । स्थिरं तत् स्थापयेद् गेहे (३)गृण्यां हे दूरकृद् यतः ॥ ४७ ॥ [ इति स्थिरलिङ्गम् ] (४)वाणलक्षणहीनेऽपि यत्न वै रोचते मनः । तत्र पूजां प्रकुर्वीत धर्मकामार्थमोक्षदम् ॥ ४८ ॥ [ इति लक्षणादिहीनस्यापि पूज्यत्वम् ] रत्नमेकाङ्गुलं लिङ्गमङ्गुलाङ्गुलवृद्धितः । नवान्तं नवलिङ्गञ्च वृद्धिर्वा मुद्गमानिका ॥ ४९ ॥ [ इति रत्नलिङ्गमानम् ] धातोरष्टाङ्गुलं पूर्वमष्टाष्टाङ्गुलवर्धनात् । त्रिहस्तान्तं नवैव स्युर्लिङ्गानि च यथाक्रमम् ॥ ५० ॥ [ इति धातुलिङ्गमानम् ] दृढकाष्ठमयं लिङ्गं कर्तव्यं षोडशाङ्गुलम् । षोडशाङ्गुलिका वृद्धिः षट्करान्तं नवैव हि ॥ ५१ ॥ [ इति दारुवलिङ्गमानम् ] (१) ‘दीप्तिः सान्निध्यकारणम्’ इति स्यात् । (२) ‘लिङ्गं’ इति स्यात् । (३) ‘गृहांहोदूरकृद्’ इति स्यात् । (४) ‘वर्ण-’ इति स्यात् ।

• अत्राऽऽदर्श चतुश्चत्वारिंशसंख्याबोधकोऽङ्को नोपलभ्यते, तत्संख्याकः श्लोकः पतितो न वेति चिन्तनीयम् । अस्माभिस्तु यथाक्रममेवाङ्का निवेशिताः ।