साहित्यदर्पण (आचार्य विश्वनाथ - वाक्यं रसात्मकं काव्यम् सटीक)

षष्ठः परिच्छेदः । ३४३ यथा वेण्याम्-दुर्योधनभ्रान्त्या भीमं प्रति 'युधिष्ठिरः-दुरात्मन्- वनहतक-' इत्यादि । संक्षेपो यत्तु संक्षेपादात्मान्यार्थे प्रयुज्यते । यथा मम चन्द्रकलायाम्—'राजा—प्रिये, 'अङ्गानि खेदयसि किं शिरीषकुसुमपरिपेलवानि मुधा । ( आत्मानं निर्दिश्य । ) अयमीहितकुसुमानां संपादयिता तवास्ति दासजनः ॥' गुणानां कीर्तनं यत्तु तदेव गुणकीर्तनम् ॥ १९२ ॥ यथा तत्रैव— 'नेत्रे खञ्जनगञ्जने सरसिजप्रत्यर्थि—' इत्यादि ( २१० पृ. ) । स लेशो भण्यते वाक्यं यत्साद्गुण्यपुरःसरम् । यथा वेण्याम्—'राजा— हते जराति गाङ्गेये पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् । या श्लाघा पाण्डुपुत्राणां सैवास्माकं भविष्यति ॥' मनोरथस्याभिप्रायस्योक्तिर्भङ्ग्यन्तरेण यत् ॥ १९३ ॥ यथा— 'रतिपेटीदलं विचिक्षेप मन्दमारुतः । पश्य सखि समालम्ब्योज्ज्वलमूर्ध्वगतिं शिखाम् ॥' विशेषाथौहदिङ्मात्रेऽप्युक्तनिर्देशदीर्घते । ....। दुरात्मन् ... ... तेषाम् ... । अन्यार्थे ... प्रयुज्यते ... कि । ... ... ... ... । साद्गुण्यपुरःसरं ... इति ... ... हि ... ... ... द्यः भङ्ग्यन्तरेण ... रीत्येति ... ... ... ... र्थः स्पष्टएव ...