साहित्यदर्पण (आचार्य विश्वनाथ - वाक्यं रसात्मकं काव्यम् सटीक)

षष्ठः परिच्छेदः । ३५१ अथ वीथी— वीथ्यामेको भवेदङ्कः कश्चिदेकोऽत्र कल्प्यते । आकाशभाषितैरुक्तैश्चित्रां प्रत्युक्तिमाश्रितः ॥ २५३ ॥ सूचयेद्भूरि शृङ्गारं किंचिदन्यान् रसान्प्रति । मुखनिर्वहणे संधी अर्थप्रकृतयोऽखिलाः ॥ २५४ ॥ कश्चिदुत्तमो मध्यमोऽधमो वा । शृङ्गारबहुलत्वाच्चास्याः कैशिकी- वृत्तिबहुलत्वम् । अस्यास्त्रयोदशाङ्गानि निर्दिशन्ति मनीषिणः । उद्घात्य(त)कावलगिते प्रपञ्चस्त्रिगतं छलम् ॥ २५५ ॥ वाक्केल्यधिबले गण्डमवस्यन्दितनालिके । असत्प्रलापव्याहारमृद(मार्द)वानि च तानि तु ॥ २५६ ॥ तत्रोद्घात्य(त)कावलगिते प्रह्लादनाह्लावे सोदाहरणं लक्षिते । मिथो वाक्यमसद्भूतं प्रपञ्चो हास्यकृन्मतः । यथा विक्रमोर्वश्याम्—पल्लवीसहितविदूषकचेटयोरन्योन्यवचनम् । त्रिगतं स्यादनेकार्थयोजनं श्रुतिसाम्यतः ॥ २५७ ॥ यथा तत्रैव—'राजा— सर्वक्षितिभृतां नाथ दृष्टा सर्वाङ्गसुन्दरी । रामा रम्ये वनान्तेऽस्मिन्मया विरहिता त्वया ॥ (ततो तथैव प्रतिशब्दः ।) राजा—कथं दृष्टेत्याह ।' ततो दर्पणेति । एवं यः २ ० ... -वीथ्यामिति । व्योम्नि- ... -इव इति शेषः । इत्यनेने ... रिति । अर्थप्रकृतयो ... परा । अस्या वीथ्याः । शृङ्गार-इति इति । पल्लवीसहितैः । तन्वङ्ग्या विलोभनम् । राशी सम्प्रति ... त्रिगत- लक्षणमिति । विविधाद्वाताद् गतं इति त्रिगतं पर्वतः । इत्यनेने दृष्टा सीता । रावणं मुक्त्वा । 'राजा पर्वतं प्रति पृच्छति'—इत्येवं प्रवृत्तौ । १. दर्पणे (२५४ संख्यक) श्लोकस्याग्रे ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...