समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

द्वारपीठभित्तिमानादिकं नाम चतुर्विंशोऽध्यायः । १३१ वेद्या विस्तारंबाहल्ये विधेये शाखयोरपि । द्वारविस्तारपादेन मूले स्तम्भस्य विस्तृतिः ॥ ३० ॥ दशभागविहीनाग्रे पट्टः स्तम्भेन सम्मितः । स्तम्भाग्रस्य त्रिभागेने पट्टकोटिर्विधीयते ॥ ३१ ॥ हीरग्रहणमायामे स्तम्भाग्रात् तु चतुर्गुणम् । पट्टान्यान्युद्गवेत्(?) तत्र व्यासबाहुल्ययोस्तथा ॥ ३२ ॥ पट्टकोट्यर्थमुत्सेधादुत्सेधार्धेन निर्गतम् । तन्त्रकस्य प्रमाणं स्यादिति शास्त्रविदो विदुः ॥ ३३ ॥ द्रव्याण्युपर्युपर्यस्य परापरविभागतः । पट्टकोट्याश्चतुर्थेन प्रविभागेन हासयेत् ॥ ३४ ॥ पूर्वामुखं गृहं यत्तु द्वारं माहेन्द्रसंयुतम् । हस्तिनी च भवेच्छाला तद् गृहं भद्रसंज्ञितम् ॥ ३५ ॥ भद्रं भद्रकरं भर्तुर्यशोबलविवर्धनम् । सिध्यन्ति चास्य कार्याणि भद्राख्ये वसतो गृहे ॥ ३६ ॥ दक्षिणाभिमुखं वेश्म द्वारं चास्य गृहक्षतम् । महिषी च भवेच्छाला तद् गृहं नन्दपीठकम् ॥ ३७ ॥ नन्दपीठगृहं पुंसा नित्यानन्दकरं स्मृतम् । सर्वसम्पद्गुणोपेतं धनधान्यविवर्धनम् ॥ ३८ ॥ वारुण्यभिमुखं सद्म द्वारं च कुसुमाह्वयम् । गावी चैव भवेच्छाला सौरभं तद्विदुर्बुधाः ॥ ३९ ॥ सौरभे नित्यहृष्टत्वं वसतां गृहमेधिनाम् । सफलं कृषिवणिज्यं पुत्राश्च वशवर्तिनः ॥ ४० ॥ उत्तराभिमुखं धिष्ण्यं द्वारं भल्लाटसंयुतम् । छागली च भवेच्छाला पुष्कराख्यं तदुच्यते ॥ ४१ ॥ १ द. बाहुल्ये । २ द. ख. त्रिभागोनां ३ द. ख. पदान्यान्याङ्कवेत् । ४ द. ख. संमुखम् ।