समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

अश्वशाला नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः । २०१ एवं कृते भूमिबलमित्राणां यशसोऽपि च । वृद्धिर्भवति भूपस्य तस्मात्¹ प्राची प्रशस्यते ॥ ४७ ॥ भर्तृवृद्धिप्रदं स्थानमग्र्यग्रासस्य तद् भवेत् । दक्षिणाभिमुखायां तु शालायां वाञ्छितार्थदम् ॥ ४८ ॥ स्थानं भवति वाहनां पदे² कॢप्तं विभावसोः । वह्निनाध्यासिता सा दिग्³ आत्मा वह्निश्च वाजिनाम् ॥ ४९ ॥ अजरो बहुभोक्ता च तत्र बद्धो भवेद्धयः । उदङ्मुखेऽपि भवने प्राप्नुवन्ति शुभं हयाः ॥ ५० ॥ तथास्थितानामश्वानां दक्षिणेन दिवाकरः । उदेत्यनन्तरं याति तान् ⁴विधाय प्रदक्षिणम् ॥ ५१ ॥ प्रयाति वामँतोऽश्वं च (श्वानां) स्थाप्यास्तेनोत्तरामुखाः । चन्द्रार्कौ प्रतिहर्ष (हेष)न्ते तथा बध्नीत⁶ वाजिनः ॥ ५२ ॥ नृपतिश्च जयं सिद्धिं पुत्रानायुश्च विन्दति । ⁷अरोगाश्च भवन्त्यश्वा वर्धयन्ति च सन्ततिम् ॥ ५३ ॥ दक्षिणाभिमुखान् कुर्यान्न सन्नाह्यान् न चाग्रगान् । पितृकार्यादृतेऽन्यत्र दक्षिणा वर्जितैव दिक् ॥ ५४ ॥ अस्यामेव दिशि प्रेता यतः सर्वे प्रतिष्ठिताः । उदेति वामतो याति चास्तं दक्षिणतो रविः ॥ ५५ ॥ सोमश्च पृष्ठे भवति तेनाश्वा दैवपीडिताः । ग्रहैर्विकारैर्विविधैः पीड्यन्तेऽरातिविह्वलाः ॥ ५६ ॥ भयेन व्याधिभिश्चार्ता ग्रासं नेच्छन्ति खादितुम् । पराजयमपुष्टिं च स्वामिनोऽनर्थसङ्गतिम् ॥ ५७ ॥ कुर्वन्त्यतो न बध्नीयात् कथञ्चिद् दक्षिणामुखान् । पश्चिमाभिमुखानां चं⁹ बद्धानां वाजिनां सदा ॥ ५८ ॥ १ द. ख. तस्य । २ क. म्ययोगस्य । ३ द. ख. दिगात्मवह्निस्तु ; क. गर्दीप्तो वह्निस्तु वा । ४ द. ख. निं । ५ द. ख. ॰तोवस्थां । ६ द. ख. बद्धामन । ७ द. आरोगाश्रा ; क. आरोग्याश्च । ८ द. ख. ॰खं । ९ क. ॰प्यं । १० द. ख. तु । वा. २६