समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

पताकादिचतुष्षष्टिहस्तलक्षणं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः । ६५३ विषादे विभ्रमे स्त्रीणां (१स्तन्यं तत्स्थं यथा रसः ? ) । अधस्तलं प्रयुञ्जीत ह( त )थैनं हनुधारणे ॥ १७१ ॥ अस्यानुयायिनी( नीं ) दृष्टिं पाणेः कुर्याद् २भ्रुवौ तथा । इति हंसपक्षः ॥ तर्जन्यङ्गुष्ठसन्दंश( ४स्व ५रोदनस्य ? ) यदा भवेत् ॥ १७२ ॥ आनुत( भुग्न )तलमध्यश्च सन्दंश इति स स्मृतः । स चाग्रमुखपार्श्वका( र्श्वा )नां भेदेन त्रि( वि )धो भवेत् ॥ १७३ ॥ तं पुष्पावचये पुष्पर्माग्रंथ( ग्रथ )ने च ६प्रयोजयेत् । तृणपर्णग्रहे ७केशसूत्रादिस्तथापरे( ? ) ॥ १७४ ॥ ८श( शि )ल्पैकादेशग्रहणे त्वग्रस्त( सं )दंशकं स्थिरम् । आकर्षणात्( णे ) तथा कृष्णे( ? ) वृन्ता( त् ) पुष्पस्य चोद्धृतौ ॥ विदध्यादेवमेवैनं शलाकार( दि )निरूपणा( णे ) । रोषे धिगिति वाक्ये च बहिर्भागप्रसर्पिणम् ॥ १७६ ॥ ( यज्ञोपचितं ? ) तत्प्रदेशे१० स्थितेन च । उत्तानेनोरसोऽग्रे तु संयुतेन च ( १२निर्धूतम् ? ) ॥ १७७ ॥ ( वचनं वलहा किञ्चित् समध्येनाधोमुखेन च ? ) । ग्रहणं गुणसूत्रस्य बाणलक्षनिरूपणम् ॥ १७८ ॥ ध्यानं योगं च हृद्देशवर्तिना संप्रदर्शयेत् । ( १३स्तोकतिभिन्ना ये ? ) कर्तव्यः संयुक्तस्तूरसः१४ पुरः ॥ १७९ ॥ कुत्सास्त( सू )याकोमलेषु सदोषवैचनेषु१५ च । विवर्तिताग्रः कर्तव्यो वामो विघटितो मनाक् ॥ १८० ॥ प्रवालरचने वर्तिग्रहणे नेत्ररञ्जने । आलेख्ये चैष कर्तव्यस्तथालक्तकपीडने ॥ १८१ ॥ १ द. स्तनां । मुद्रितपुस्तके 'स्तनान्तःस्थं यथारसम्' इति स्यात् । २ द. भ । ३ द. न्या । ४ मुद्रितपुस्तके 'स्वरालयस्य' इति स्यात् । ५ द. रा । ६ द. माग्रथ । ७ द. श्र । ८ द. को । मुद्रितपुस्तके 'केशसूत्रादेश्च परिग्रहे' इति स्यात् । ९ द. शल्यैकदेश° । १० द. ष्णा । ११ द. श । १२ द. निर्डूनम् । मुद्रितपुस्तके 'वेधनम्' इति स्यात् । १३ द. स्तोकभिनये; मुद्रितपुस्तके 'स्तोका- भिनये' इति स्यात् । १४ द. स्तु । १५ द. °पर्वं च तेषु च ।