सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

२१६ सार्थ तुकारामगाथा आतां न करावी चोरी । बहुत न धरावें दुरी । पडदा काय घरच्याघरीं । धरिलें दुरी तेव्हां धरिलें ॥ ४ ॥ नको चाळवूं अनंता । कासया होतोसि नेणता । काय तूं नाहीं धरीत सत्ता । तुका म्हणे आतां होई प्रगट ॥ ५ ॥ शब्दार्थ व टीपा :- भार-ओझें, धार-आश्रय. अर्थ :- देवा, तुम्ही माझे फार मोठे ओझे मानले असे मला फार दिसते. पण तुम्ही आजपर्यंत अनेक लोकांचा उद्धार केलात. असे असूनही मला तुमच्यापाशीं कांही आश्रय मिळणार नाही हे कसे ? १ माझे पापच एवढे बलवान दिसते की, ते तुझ्यासारख्यापुढेही टिकू शकते ! तुझ्यासमोरही माझ्या मागील जन्मांची कर्मकटकट शिल्लक राहिली, असे मोठे नवलच मी आज पाहिले ! २ देवा, हा नारायण आता वृद्ध झाला असून पूर्वीचे त्याचे सामर्थ्य काही आता उरलेले दिसत नाही, असे तुमच्या कमीपणाचे वर्णन मी केले तर ते संत लोकांना कधी मान्य होईल काय ? ३ देवा, आता असे चोरटेपणाचे वर्तन करून मला दूर करू नकोस. स्वतःच्याच घरी असा पडदा धारण करणे काय बरोबर आहे काय ? आतापर्यंत तुम्ही मला दूर धरलेत ते धरले. ४ अनंता, आता मला विनाकारण नका फसवू. जाणूनबुजून तू नेणता का होतोस ? तुकाराम महाराज म्हणतात, माझे रक्षण करण्याची सत्ता काय तुझ्यावळ नाही? देवा, तू आता माझ्यासाठी प्रगट हो ना. ५ ६३९ मज ते हांसतील संत । जाँहीं देखिलेतो मूर्तिमंत । म्हणोनि उद्वेगलें चित्त । आहाच भक्त ऐसा दिसें ॥ १ ॥ ध्यानीं म्या वर्णविति कैंसे । पुढें एकीं स्तुति केली असे । तेथूनि जीव निघत नसे । ऐसिये आते लागलोंसें ॥ २ ॥ कासया पाडिला जो धडा । उगाचि वेडा आणि वांकडा । आम्हां लेकरांसि पीडा । एक मागें जोडा दुसऱ्याचा ॥ ३ ॥ सांगा कोणाचा अन्याय । ऐसें मी धरीतसें पाय । तूं तंव समचि सकळां माय । काय अन्याय एक माझा ॥ ४ ॥ नये हा जरी कारणा । तरी कां व्यालेसि नारायणा । वचन द्यावें जी वचना । मज अज्ञाना समजावीं ॥ ५ ॥ बहुत दिवस केला बोभाट । पाहातां भ्रमलो ते वाट । तुका म्हणे विस्तारलें ताट । काय वीट आला नेणों स्वामी ॥ ६ ॥ शब्दार्थ व टीपा :- आहाच-उगाच, धडा-रीत, कारणा-उपयोगी अर्थ - देवा, ज्या साधुसंतानी तुला मूर्तिमंत असे पाहिले आहे ते मला हसतील, या विचाराने माझे चित्त उद्विग्न होऊन गेले आहे. मी भक्त उगाच आहे की काय असे मला वाटते. १ तुझ्या ध्यानाचे वर्णन तरी कसे करावे ? माझ्याच्या कित्येक संतानी तुझी स्तुती केलेली आहेच. देवा, या विचारातून माझा आता जीव निघतच नाही. या एकाच आशेत मी गुंतलो आहे. २ अशी ही वेडीवाकडी रीत महाराज, कशासाठी निर्माण केली आहे ? आम्हा मुलांना त्याचा त्रास होतो ना यासाठी का एकामागून दुसरे दुज असे तू निर्माण केले आहेस ? ३ सांगा देवा, हा अन्याय तरी कुणाचा आहे ? मी तुमचे पाय धरून विचारतो आहे. कारण तू सर्वांची सारखीच आई आहेस; तर सांग, माझा तरी काय अन्याय आहे ? ४ नारायणा, जर माझ्या या देहाचा काही उपयोग नव्हता, तर मला तुम्ही निर्माण तरी का केलेत ? का प्रसवलात मला ? माझ्या प्रश्नास आता नीट उत्तर द्या तुम्ही. माझ्यासारेख्या अज्ञानी