सिद्धान्तशिरोमणि: गोलाध्याय (भास्कराचार्य - मरीचि भाष्य एवं पं. केदारदत्त जोशी सविस्तार व्याख्या)

ज्योत्पत्तिवासना २०९ यनं भुजकोटिज्याभ्यामुक्तमिति ध्येयम् । ननूक्तप्रकारेण ज्यासाधनं स्थूलम् । मूलस्य निरवयवत्वेन सर्वत्रालाभात्सावयवत्वं च मूलस्य सूक्ष्मत्वानिश्चयादित्यत आह—वक्ष्य इति । अथ पूर्वोक्तप्रकारेपु मूलग्रहणसंभावनया स्थूलत्वं यद्युच्येत तर्हि समनन्तरमेव मूल- ग्रहणं विना । अपिशब्दाज्ज्यासाधनं वक्ष्ये कथयिष्ये । अत्रोपपत्तिः । भुजज्यां तत्कोटिज्यां च भुजज्यां प्रकल्प्य तत्कोटिज्ये च व्यत्ययेन भुजज्ये । तयोरतुल्ये । तद्वर्गयोगस्त्वन्तरवर्गो रन्तरे भुजकोटिज्यन्तरतुल्ये । तद्वर्गयोगस्त्वन्तरवर्गो द्विगुणोऽस्य मूलदलं कोटिभुजांशान्त- द्विगुणोऽस्य मूलदलं कोटिभुजांशान्तराधंशानां ज्या । तत्र पूर्वमेव वर्गेण वर्गमित्युक्त- त्वादधंकरणार्थं चत्वारो हरस्ततो द्वयपवर्तनेनान्तरवर्गाधंमूलदलं कोटिज