स्वप्नवासवदत्तम् (महाकवि भास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

कथावस्तुसंक्षेपः —————— “पद्मावतीं नाम दर्शकस्य राज्ञो भगिनीं वत्सराज उदयनः परिणेष्यति, ततः शत्रुहृतं राज्यं समग्रं पुनरधिगमिष्यति” इति सिद्धादेशिकवाक्यविश्वासात् पद्मावतीपरिणयशीघ्रघटनाय वत्सराजमन्त्री यौगन्धरायणो वासवदत्तां नाम तत्पूर्वमहिषीमवन्तिराजमहासेनदुहितरं लावाणकग्रामदाहेन दग्धामपदिश्य ब्राह्म- णव्यञ्जनः प्रोषितभर्तृकस्वभगिनीव्यपदेशेन पद्मावत्या हस्ते न्यासं कृत्वा गतः । तां चात्यन्तिकवासवदत्ताविरहप्रतीत्या वत्सराजः सशोकोऽपि दर्शकेन दत्तां म- हिषीत्वेन प्रतिजग्राह । एकदा पर्यङ्कनिद्रालोर्वत्सराजस्य पार्श्वे पद्मावतीबुद्ध्या संविष्टा वासवदत्ता स्वात्मानमभिसम्बुध्योत्स्वप्नायमानमुत्कण्ठया वत्सराजं स्व- प्रवचनानुगुणं किमप्यभिभाष्य संस्पृश्य च तत्प्रबोधभिया शय्यागृहाद् बहिरधा- वद्, झटिति च प्रबुध्यानुधावतो वत्सराजाद् द्वारपक्षाभिघातक्षणप्रतिरुद्धगतेर्नि- लिल्ये। अथ द्विगुणरणकदूनो वत्सराजो वासवदत्तावैवाहिकचित्रफलके वा- सवदत्ताजनन्या स्वात्मविनोदाय जामातृवात्सल्याद् यदृच्छया प्रहिते तां पद्माव- त्या सह पश्यन् “अस्ति चित्रदृष्टवासवदत्तारूपसंवादिनी काचिदावन्तिका नाम मदन्तःपुरे, सा हि ब्राह्मणेन केनचित् स्वभगिनीति रक्षणार्थं मयि न्यस्ता” इति तया बोधितोऽभवत् । ततस्तया तामानीताम् उदयनः प्रत्यभिज्ञाय यौगन्धराय- णेन च कपटब्राह्मणेन न्यासप्रत्यर्पणार्थिना तत्कालसन्निहितेन समागम्य विदितस- फलात्ममन्त्रितन्त्रमुदितस्ताभ्यां पत्नीभ्यां सहितः सौख्यानि निर्विवेशेति ॥