तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

२५० तैत्तिरीये आरण्यके

उत॒ वाचो॑त ति॒ष्ठन्नुत॒ व्रज॒न्नुतासी॑न॒ उत॒ शया॑नोऽधी- यी॒तैव स्वा॒ध्यायं तप॑स्वी पु॒ण्यो भ॑वति॒ य ए॒वं वि॒द्वा- न्स्वा॒ध्यायमधी॒ते॑ ⁽³⁾ ⁽⁴⁾नमो॒ ब्रह्म॑णे॒ नमो॑ अ॒स्त्व॒ग्नये॒ नम॑: पृथि॒व्यै नम॒ ओष॑धीभ्यः । नमो॒ वाचे नमो॑ वा॒- चस्पत॑ये॒ नमो॒ विष्ण॑वे बृह॒ते क॑रोमि⁽⁴⁾ ॥ १२ ॥

---

जिह्वास्पन्दनमात्रेण,'अधीयीत' । दर्भेष्वासीन इति* यदुक्तं त- च्चासनानिर्वन्धे शक्तिरहितस्य उत व्रजन्नित्यादयः पक्षाः। आलस्य परिहारायेतस्ततः शनैः 'व्रजन्', वा क्वचिदेव तिष्ठन्वा नियम- मन्तरेण स्वेच्छयैवापविश्य वा 'शयानः', वा स्वशक्त्यनुसारेण 'स्वाध्यायमधीयीतैव' । न त्वङ्गलोपानुसारेण प्रधानस्य लोपो न्याय्यः, तादृशस्वाध्याययुक्तोऽपि 'तपस्वी भवति', अध्ययनफलं प्राप्नोति, 'पुण्यः' पङ्क्तिपावनश्च, 'भवति' ॥

एतस्य ब्रह्मयज्ञस्याङ्गभूतं कञ्चिन् मन्त्रं प्रदर्शयति । ⁽⁴⁾ 'नमो ब्रह्मणे ० बृहते करोमि'⁽⁴⁾ इति । ब्रह्मशब्देन वेदः प्रजापतिर्वाोच्यते । वाक्शब्देन सरस्वती, 'वाचस्पतिः', बृह- स्पतिः । प्रशस्तत्वात् 'विष्णुः', 'बृहत्' । अस्य मन्त्रस्य विनियोग उपरिष्टाद्भविष्यति† ॥

इति सायनाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजु- रारण्यके द्वितीयप्रपाठके द्वादशोऽनुवाकः ॥ १२ ॥

---

* प्रागासीन इति तै० F च पाठ ।
† विनियोगमुपरिष्टाद्वक्ष्यति इति तै० पाठः ।