तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

२५६ तैत्तिरीये आरण्यके

अथ पञ्चदशोऽनुवाकः ।

(१)तस्य॑ वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ द्वावे॑नध्या॒यौ यदा॒त्माऽशुचि॒र्यद्देशः॑ । (२)समृ॑द्धिर्देव॒तानि॑ । (३)य ए॒वं वि॒द्वान् म॑हारा॒त्र उप॒स्युदि॑ते व्रजँ॒स्तिष्ठ॒न्नासी॑नः॒ शया॑नोऽर॒ण्ये ग्रा॒मे वा॒ याव॑त्तर॒ꣳ॒ स्वा॒ध्या॒यमधी॑ते सर्वँ॑

---

अथ पञ्चदशोऽनुवाकः ।

ग्रहणस्वाध्याये यानि कारणान्यनध्यायस्य तान्यत्रापोद्य कारणान्तरमनध्यायस्य दर्शयति । (१)“तस्य ० यद्देशः” (१) इति । उक्तस्य ब्रह्मयज्ञस्य ‘द्वावनध्यायौ’, विद्येते ‘आत्मा’ ब्रह्मयज्ञस्य कर्त्ता, स्वयं ‘अशुचिः’, यदा भवति तदानीमेकोऽनध्यायः । ‘देशः’, वा मूत्रपुरीषादिभिः ‘अशुचिः’, भवति, स द्वितीयोऽनध्यायः । न तु कश्चित् तृतीयोऽनध्यायहेतुरस्ति ॥

अथ तस्य यज्ञस्य सुलभत्वं दर्शयति । (२)“समृद्धिर्देवतानि” (२) इति । ‘समृद्धिः’ सामग्री, सा च यज्ञान्तरेषु द्रव्यार्जनादिना सम्पाद्यते । इह तु ‘देवतानि,’ एव सामग्री, न तु बाह्यसाधनं किञ्चिदपेक्षितमस्ति ॥

ब्रह्मयज्ञेन तुष्टेषु दैवतेषु फलं भवत्येव तस्मादेवं भूते कालादिवैकल्यशङ्कां* परित्यज्य यज्ञानुष्ठाने फलसिद्धिं दर्शयति । (३)“य एवं ० एषाभ्युक्ता”(१) इति । अस्य यज्ञनिमित्तद्वयव्यति-

---

* तस्मादङ्गभूतकालादिश्शङ्कामिति तै० पाठः ।