तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

५७२ तैत्तिरीये आरण्यके

अथ द्वाविंशोऽनुवाकः ।

(१)यास्तै॑ अग्ने॒ घो॒रास्त॒नुव॑: । क्षुच्च॑ तृ॒ष्णा॑ च । असु॑क् चाना॑हुतिश्च । अ॒श॒न॒या च॑ पि॒पासा च॑ । से॒दि॑श्चा-

---

अथ द्वाविंशोऽनुवाकः ।

कल्पः । व्याख्याता घोरस्तन्वोररण्येऽनुवाक्यो गण उत्तरौ चानुवाकाविति । घोरतनूनां प्रतिपादकौ द्वावनुवाकौ तत्रोक्तास्तन्व आधानप्रतिपादके सूत्रे व्याख्याताः । अरण्येऽनुवाक्या भवन्तीति हि तत्र सूत्रेऽभिहितं । तथा द्वयोरनुवाकयोर्मरुद्गण उक्तः; स च त्रिकल्पितः; तस्य विनियोगो राजसूयप्रकरणे सूत्रकारेणाभिहितः; मारुतमेकविंशतिकपालं निर्वपति; वैश्वदेवीमामिक्षान्तस्यारण्येऽनुवाक्यैर्गणैः * कपालानुपदधातीति । ब्राह्मणञ्चाम्नातं, योऽरण्येऽनुवाको गणस्तं मध्यत उपदधातीति । तत्र घोरतनुप्रतिपादकं प्रथममनुवाकमाह । (१)“यास्ते अग्ने घोरास्तनुवः । ० यच्च वयं द्विष्मः” (१) इति। हे ‘अग्ने,’ ‘ते’ तव सम्बन्धिन्यः, ‘घोराः,’ अत्युग्राः, ‘तनुवः,’ ‘याः,’ सन्ति, कास्ता इति चेत् क्षुदादिभिरमत्यन्तैरष्टाभिः शब्दैः प्रतिपादिताः । हे ‘अग्ने’, ‘ते’ तव सम्बन्धिन्यः, ‘एताः’ उक्ताः,

---

* अनुवाक्यैस्तृतीयेर्गणैरिति E चिह्नितपुस्तकपाठः ।