तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

५६० तैत्तिरीये आरण्यके

मिन्धे॒ । ताम॒हꣳ स॑मिन्धे॒ । सा मा॒ समि॑द्धा । आयु॑षा॒ तेज॑सा । वर्च॑सा श्रि॒या । यश॑सा ब्रह्मवर्च॒सेन॑ । अन्नाद्ये॑न॒ समि॑न्ताꣳ स्वाहा॑$^{(१)}$ । $^{(२)}$अ॒न्तरि॑क्षꣳ स॒मित् ॥ १ ॥ तां वायुः॒ समि॑न्धे । सा वायुꣳ॑ समिन्धे । ताम॒हꣳ स॑मिन्धे । सा मा॒ समि॑द्धा । आयु॑षा॒ तेज॑सा । वर्च॑सा श्रि॒या । यश॑सा ब्रह्मवर्च॒सेन॑ । अन्नाद्ये॑न॒ समि॑न्ताꣳ स्वाहा॑$^{(२)}$ । $^{(३)}$द्यौः स॒मित् । तामा॑दि॒त्यः स॒मिन्धे ॥ २ ॥

---

औदुम्बरीः समिधो घृतान्वक्ता अभ्यादधाति, पृथिवी समिदित्येतैर्मन्त्रैरिति । तत्र प्रथमं मन्त्रमाह । $^{(१)}$“पृथिवी समित् ० अन्नाद्येन समिन्ताꣳस्वाहा”$^{(१)}$ इति । ‘पृथिवी,’ देवता, सम्यग्दीप्यमानत्वात् ‘समित्,’ इत्युच्यते । ‘तां’ पृथिव्याख्यां समिधं, ‘अग्निः,’ देवः, ‘समिन्धे’ सम्यग्दीपितवान् । ‘सा’ च पृथिव्याख्या समित्, ‘अग्निं,’ देवं, ‘समिन्धे’ सम्यग्दीपयति । ‘तां’ पृथिवीरूपां समिधं, ‘अहं,’ ‘समिन्धे’ सम्यक् प्रकाशयामि । ‘सा’ च देवता, मया ‘समिद्धा,’ सती, मां आयुरादिभिः ‘समिन्तां’* सम्यक् प्रकाशयतु । ‘तेजः’ शरीरकान्तिः, ‘वर्चः’ बाह्यदीप्तिः ॥

अथ द्वितीयतृतीयमन्त्रावाह । $^{(२)}$“अन्तरिक्षꣳसमित् ० अन्ना-

---

* समिन्द्धामिति D चिह्नितपुस्तकपाठः ।