तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

७१२ तैत्तिरीये आरण्यके

तरां॑ दधा॒नाः॥^(५)।। ^(६)मृ॒त्योः प॒दं यो॒पय॑न्तो॒ यदैम॒ द्रा-
घीय॒ आयुः॒ प्रत॒रां दधा॑नाः। आप्या॑यमानाः प्र॒जया॒
धने॑न शु॒द्धाः पू॒ता भ॑वथ यज्ञियासः॥^(६)।। ^(७)इ॒मं जी॒वेभ्यः॒
परि॒धिं द॑धामि॒ मा नो॒ऽनुगा॒दप॑रो॒ अर्द्धमे॒तं। श॒तं

ह्वतिः' देवानामाह्वानक्रिया, 'अभूत्' भवति । 'नृतये'* मनुष्यजय-
निमित्तं, 'हसाय' हास्यार्थं, हर्षार्थमित्यर्थः । 'प्राञ्चः' प्राञ्चः,
प्राङ्मुखाः सन्तः, 'अगाम' वयं गच्छामः । कीदृशा वयं, 'द्राघीय
आयुः' अत्यन्तं दीर्घमायुः, 'प्रतरां' इति, प्रकर्षेण, 'दधानाः'
धारयन्तः ॥

कल्पः । जघन्यः शमीशाखया पदानि लोपयते,† मृत्योः पद-
मिति । पाठस्तु । ^(६)“मृत्योः पदं योपयन्तः ० भवथ यज्ञियासः”^(६)
इति । 'मृत्योः' मृत्युरूपस्य अनडुहः, 'पदं'‡ स्थानं, 'यो लोपयन्तः'
रजसा प्रच्छाद्यमानाः सन्तः, 'यदा', 'एम' गच्छामः, तदा वयं
पूर्ववत् 'द्राघीय आयुः', 'प्रतरां' प्रकर्षेण, 'दधानाः', 'प्रजया ध-
नेन', च 'आप्यायमानाः' वर्द्धमानाः सन्तः, 'यज्ञियासः' यज्ञयोग्याः,
'शुद्धाः' शरीरशुद्धियुक्ताः, 'पूताः' द्रव्यशुद्धियुक्ताः, च 'भवथ' । हे
ज्ञातय इति द्रष्टव्यं ॥

कल्पः । अथ एभ्यः अध्वर्युर्दक्षिणतो अश्मानं परिधिं दधाति,
इमं जीवेभ्यः परिधिं दधामि इति । पाठस्तु । ^(७)“इमं जीवेभ्यः ०

---

* मृजये मनुष्यजयनिमित्तं इति F चिह्नितपुस्तकपाठः ।
† शमीशाखया अनडुत्पदानि संलोपयन्नेति इति E चिह्नितपुस्तकपाठः ।
‡ भूरूपमिति E चिह्नितपुस्तकपाठः ।