तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१० प्रपाठके १८ अनुवाकः । ८३६

हिर॑ण्यपतये॒ऽम्बिका॑पतय उ॒माप॑तये पशुपत॑ये॒ नमो॒ नमः॑^{(१)} ॥ अनु० १८ ॥

---

अथ एकोनविंशोऽनुवाकः।

^{(१)}यस्य॒ वैक॑ङ्कत्यग्निहोत्र॒हव॑णी भवति॒* प्रत्ये॒वास्याहु॑तयस्तिष्ठ॒न्त्यथो॒ प्रति॑ष्ठित्यै^{(१)} ॥ अनु० १६ ॥

---

रण्यपतये’ अस्मदीयहिरण्यपालकाय । ‘अम्बिका’ जगन्माता पार्वती, तस्याः ‘पतये’ भर्त्रे । तस्या एव अम्बिकायाः ब्रह्मविद्यात्मको देह उमाशब्देनोच्यते । तादृश्याः ‘उमा’याः ‘पतये’ स्वामिने रुद्राय, पुनः पुनः नमस्कारो अस्तु । अनेनानुवाकत्रयेणोक्तानां मन्त्राणां त्वरितरुद्राख्या मन्त्रकल्पेषु प्रसिद्धा । तद्विनियोगस्तु रुद्राध्यायजपशेषत्वेन कल्पेषु द्रष्टव्यः ॥

इति सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजुरारण्यके दशमप्रपाठके नारायणीयापरनामधेययुक्तायां याज्ञिक्यामुपनिषदि अष्टादशोऽनुवाकः ॥

---

अथ एकोनविंशोऽनुवाकः ।

अथाग्निहोत्रकर्मणि होमसाधनद्रव्यस्य कारणभूतं वृक्षविशेषं विधत्ते । ^{(१)}“यस्य वैकङ्कती • प्रतिष्ठित्यै”^{(१)} इति । अग्निहोत्रे हविर्हूयते यया दर्ग्या सेयं ‘अग्निहोत्रहवणी’, सा च ‘वैकङ्कती’

---

* भवति प्रतिष्ठिता इति F चिह्नितपुस्तकपाठः ।