तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

तैत्तिरीयब्राह्मणम् (१.४.२) १७५ यस्तै॑ दे॒व॒ वरु॑ण त्रि॒ष्टुप्छ॑न्दाः॒ पाशः॑ । तं त॑ ए॒तेनाव॑यजे । यस्तै॑ दे॒व॒ वरु॑ण॒ जग॑ती छन्दाः॒ पाशः॑ । तं त॑ ए॒तेनाव॑यजे, इति । समाप्ताः सौत्रामणिशेषा मन्त्राः । अथ सोमशेषः कश्चिद्विधिः । यदुक्तं सूत्रकारेण-“राज्ञो राजभव्यस्य वाऽनूबन्ध्यायाः पशुपुरोडाशमष्टाै देव सुवाँहवींष्यनु निर्वपति” इति । तदिदं विधत्ते- सोमो॒ वा ए॒तस्य॑ रा॒ज्यमाद॑त्ते । यो राजा॒ सन््राज्यो वा॒ सोमे॑न॒ यज॑ते । दे॒व॒सुवामे॒तानि॑ ह॒वी ँ षि॑ भवन्ति । ए॒ताव॑न्तो॒ वै दे॒वानाँ॒ सवाः॑ । त ए॒वास्मै॑ स॒वा न्प्रर्य॑च्छन्ति। स ए॒नं॒ पुन॑: सुवन्ते रा॒ज्या॑य दे॒व॒सू राजा॑ भवति, इति । सोमं॑ आवि॒शन्त्य॑जे रा॒ज्यायै॒कं च । इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणे प्रथमाष्टके चतुर्थाध्याये द्वितीयोऽनुवाकः ॥ २ ॥ यः पूर्वं राजा राजत्वयोग्यो वा भूत्वा सोमेन यजत एतस्य राज्यं सोम देव गृह्णाति । अतस्तन्निवारणाय हविर्निर्वप । सुवन्ते प्रेरयन्ति राज्यार्थायमिति सुवां देवाश्च ते सुवश्च देवसत्राऽग्न्यादयस्तत्संबन्धीनि हवींष्यग्नये गृहपतये पुरोडाशमष्टाकपालमित्यनुवाकोक्तानि यावन्त ऐश्वर्यविशेषास्तस्मिन्ननुवाके श्रूयन्ते-“अग्निरेवैनं गृहपतीनाँ सुवते सोमो वनस्पतीनाम् ” इत्यादिना । एतावन्त एव गृहपतित्वाद्योऽपेक्षिता देवानां संबन्धिन ऐश्वर्यविशेषाः ततस्तैर्हविर्भिस्तुष्टास्त एवाग्न्यादयो देवा अस्मै यजमानाय तान्गृहपतित्वाद्यैश्वर्यविशेषान्प्रयच्छन्तीति ते देवा एनं यजमानं पुनरपि राज्याय प्रेरयन्ति । असावपि देवैः प्रेरितो राजा भवति । अत्र विनियोग संग्रहः- युवं सुरामं याज्यनुवाक्ये सौत्रामणौ गते । अहाव्यस्मिन्निति द्वाभ्यां तत्र होमानुमन्त्रणम् ॥ नानेति वा यदत्रेति वा मन्त्राद्भक्षयेद्धविः । द्वे स्रुतीति च वल्मीकवपायां वा क्षिपेद्धि तत् ॥ यस्ते देवाश्विनादीनि विध्यन्त्यवभृथे त्रिभिः । अनुवाके द्वितीयेऽस्मिन्दश मन्त्रा उदाहृताः ।। (इति) । ।