भारतकोश
तैत्तिरीयोपनिषद् (शाङ्करभाष्य सहित)

तैत्तिरीयोपनिषद् (शाङ्करभाष्य सहित)

Taittiriya Upanishad with Shankara Bhashya

आदि शङ्कराचार्य द्वारा

स्रोत: Gita Press Gorakhpur · Gita Press, Gorakhpur (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished261 पृष्ठ

पृष्ठ 82, कुल 261 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 82

७६ तैत्तिरीयोपनिषद् [ वल्ली १

किं च यत्किंचिद्देयं तच्छ्रद्ध- | इसके सिवा, तुझे जो कुछ दान यैव दातव्यम् । अश्रद्धया अदेयं न | करना हो वह श्रद्धासे ही देना | चाहिये, अश्रद्धासे नहीं । श्री दातव्यम् । श्रिया विभूत्या देयं | अर्थात् विभूतिके अनुसार देना | चाहिये, ह्री-लज्जापूर्वक देना दातव्यम् । हिया लज्जया च | चाहिये, भी-भय मानते हुए देयम् । भिया भीत्या च देयम् । | देना चाहिये तथा संविद् यानी संविदा च मैत्र्यादिकार्येण | मैत्री आदि कार्यके निमित्तसे देना | चाहिये । देयम् ।

अथैवं वर्तमानस्य यदि कदा- | फिर इस प्रकार बर्तते हुए तुझे चित्ते तव श्रौते स्मार्ते वा कर्मणि | यदि किसी समय किसी श्रौत या | स्मार्त कर्म अथवा आचरणरूप वृत्ते वाचारलक्षणे विचिकित्सा | वृत्त ( व्यवहार ) में संशय उपस्थित संशयः स्यात् ॥ ३ ॥ ये तत्र तस्मिन् | हो ॥ ३ ॥ तो वहाँ उस देश देशे काले वा ब्राह्मणास्तत्र कर्मा- | या कालमें जो ब्राह्मण नियुक्त | हों—इस प्रकार 'तत्र' इस पदका दौ युक्ता इति व्यवहितेन संबन्धः | 'युक्ता' इस व्यवधानयुक्त पदसे कर्तव्यः । संमर्शिनो विचार- | सम्बन्ध करना चाहिये—[और जो ] | संमर्शी-विचारक्षम, युक्त-कर्म क्षमाः । युक्ता अभियुक्ताः कर्मणि | अथवा आचरणमें पूर्णतया तत्पर, वृत्ते वा । आयुक्ता अपरप्रयुक्ताः । | आयुक्त-किसी दूसरेसे प्रयुक्त न | होनेवाले [ अर्थात् स्वेच्छासे प्रवृत्त ], अल्रूक्षा अरूक्षा अक्रूरमतयः । | अलूक्ष-अरूक्ष अर्थात् अक्रूरमति धर्मकामा अदृष्टार्थिनोऽकामहता | ( सरलचित्त ) और धर्मकामी- | अदृष्टफलकी इच्छावाले अर्थात् इत्येतत्, स्युर्भवेयुः । ते यथा येन | कामनावश विवेकशून्य न हों, वे प्रकारेण ब्राह्मणास्तत्र तस्मिन्क- | ब्राह्मण उस कर्म या आचरणमें जिस

CC-0 Pt. Chakradhar Joshi and Sons, Dev Prayag. Digitized by eGangotri