उपदेशसाहस्री (आदि शङ्कराचार्य - गद्य व पद्य भाग)

6 A THOUSAND TEACHINGS उपदिश्य च ग्राहयेत् ब्रह्मणो लक्षणम्—‘य आत्माऽपहत- पाप्मा’, ‘यत्साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म’, ‘योऽशनायापिपासे’, ‘नेति नेति’, ‘अस्थूलमनणु’, ‘स एष नेति’, ‘अदृष्टं द्रष्टृ’, ‘विज्ञानमानन्दम्’, ‘सत्यं ज्ञानमनन्तम्’, ‘अदृश्येऽनात्म्ये’, ‘स वा एष महानज आत्मा’, ‘अप्राणो ह्यमनाः’, ‘सबाह्या- भ्यन्तरो ह्यजः’, ‘विज्ञानघन एव’, ‘अनन्तरमबाह्यम्’, ‘अन्यदेव तद्विदितादथो अविदितात्’, ‘आकाशो वै नाम’ इत्यादिश्रुतिभिः ॥ ७ ॥ स्मृतिभिश्च—‘न जायते म्रियते वा’, ‘नादत्ते कस्यचि- त्पापम्’, ‘यथाकाशस्थितो नित्यम्’, ‘क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि’, ‘न सत्तन्नासदुच्यते’, ‘अनादित्वान्निर्गुणत्वात्’, ‘समं सर्वेषु भूतेषु’, ‘उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः’ इत्यादिभिः श्रुत्युक्त- लक्षणाविरुद्धाभिः परमात्मासंसारित्वप्रतिपादनपराभिः तस्य सर्वे- षानानन्यत्वप्रतिपादनपराभिश्च ॥ ८ ॥ 7, 8. After teaching these he should teach the defi- nition of Brahman through such Sruti texts as “The Self¹ devoid of sins”, “The Brahman² that is immediate and direct,” “That³ which is beyond hunger and thirst”, ‘'Not⁴-this, not-this”, “Neither⁵ gross nor subtle”, “This⁶ Self is not-this”, “It⁷ is the Seer Itself un- seen”, “Knowledge⁸-Bliss”, “Existence⁹-Knowledge- Infinite”, “Imperceptible¹⁰ bodiless”, “That¹¹ great ¹ Chh. U., 8. 7. 1. ² Br. U., 3. 4. 1. ³ Br. U., 3. 5. 1. ⁴ Br. U., 2. 3. 6. ⁵ Br. U., 3. 8. 8. ⁶ Br. U., 3. 9. 26. ⁷ Br. U., 3. 8. 11. ⁸ Br. U., Sloka 7, under 3. 9. 27. ⁹ Tai. U., 2. 1. ¹⁰ Tai. U., 2. 7. ¹¹ Br. U., 4. 4. 22.