उत्तर गीता (आदि गौड़पादाचार्य दीपिका एवं सान्वय हिन्दी टीका)

५४ उत्तरगीतायां पुनरावृत्तिप्रापकसुषिरखयः; अत एव तिर्यञ्चः तिर्यग्भूताः सुषिरात्मकाः रन्ध्रप्रधानाः अधश्चोर्ध्वगताः अधोभागमू- र्ध्वभागं च गताः सर्वत्र व्याप्ताः; तासु नाडीषु मध्ये सुषु- म्नानाड्या नव द्वाराणि शोधयन् प्राणायामेन मुखादिसर्व- द्वाराणि शोधयन्; जीवः वायुना सह सुषुम्नामार्गगतवायु- ना सह ऊर्ध्वज्ञानी ब्रह्मापरोक्षज्ञानी सन् मोक्षमवाप्नुयात् ब्रह्मैक्यं प्राप्नुयादित्यर्थः । 'तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति' इत्या- दिश्रुतेरिति भावः ॥ तस्याः कुण्डलिन्याः सकलजगदाधाररूत्वेन च उपासनां कर्तुमस्यामेव सर्वाणीन्द्रादिपुराणि कल्पयति-- अमरावतीन्द्रलोको- ऽस्मिन्नासाग्रे पूर्वतो दिशि । अग्निलोको हृदि ज्ञेय- श्चक्षुस्तेजोवती पुरी ॥ २१ ॥ अस्मिन्नाडीविशेषे पूर्वतो दिशि पूर्वस्यां दिशि नासाग्रे नासिकाग्रभागे अमरावती अमरावत्याख्यः इन्द्रलोकः इन्द्रा- दिदेवावासभूतो लोकः वर्तत इति शेषः । तथा अनन्तरं चक्षुः दक्षिणं नेत्रं तेजोवती तेजोवती नाम पुरीति प्रसिद्ध;