वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)
Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary
महाकवि सुबन्धु द्वारा
पृष्ठ 179, कुल 244 में से
संदर्भ में पढ़ेंकये¹) ऽव घन(३९)सारसार्थवाहिन्या विदग्ध[जन]मधु- [पान]गोष्ठ्ये ऽव नानाविटपी[१०६]तासवया नलकूबरचित्तवृत्त्ये ऽव सततधृतारम्भया मत्तमातंगगत्ये ऽव घंटारवावे- दितमार्गया सदीश्वरसेवये (ऽव) दूरोद्गतबहुफलया विरा- टलक्ष्म्ये ऽवा ऽऽनंदितकीचकशतया विंध्याटव्या (कतिपयदू- रम् अध्वानं²) गत्वा कामिन इव मदनशलाकाङ्कितस्य (विकर्त- नस्ये ऽव (४०) स्निग्धच्छायस्य वैकुंठस्ये ऽव लक्ष्मीभृतः यात्रोद्यतनृपतेर् इव घनपत्रशोभितस्य वेदस्ये ऽव भूरि- शाखालंकृतस्य गाणिक्यस्ये ऽवा ऽनेकपल्लवोज्ज्वलस्य ³) जं- बूबृक्षस्या (ऽधश्) छायायां (स) विशश्राम। [१०७] अत्रांतरे भगवान् अपि मरीचिमाली आतपक्लांत(वन)महिषलोचनपाटल- मंडलं चरमाचल(शिखरम्) आरुरोह। ततो मकरंदः फलमूलान्य् आदाय [कथम्] कथम् ⁴ अपि तम् अभिनंदिताहा- र(म्)[परिचयम्] अकार्षीत्। स्वयं (अपि) तदुपभुक्तशेषम् (अकरोद् अशनम्)। अथ तां एव प्रियतमां हृदयफलके (संकल्पतूलिकया) लिखि[१०८]ताम् इवा [ऽव⁵]लोकयन् निष्पंदकर- णग्रामः कंदर्पकेतुर् मकरंद(विरचिते) पल्लवशयनो सुषवाप। अथ [अर्ध]याममात्रावखंडितायां (यामिन्यां) [तत्र] जंबूतशिखरे (मिथः कलहायमानयोश् शुकशारिक- योः) कलकलं श्रुत्वा कंदर्पकेतुर् मकरंदम् उवाच। वयस्य शृणुवस् तावद् (अनयोर् ⁶) आला[१०९]पम् इति। ततो (जं- बूनिकुंजस्थिता ⁷) शारिका (काचित् चिराद् आगतं शुकं ⁷) प्रको- पतरलाक्षरम् उवाच। कितव शारिकांतरम् अन्विष्य [समा]गतो ऽसि कथम् अन्यथा रात्रिर् इयती तवे ऽति। (अथ) तच् श्रुत्वा शु- कस् तां अवादीत्। भद्रे (मुंच कोपं ⁸) अपूर्वा (बृहत्)कथा (प्रत्यक्षीकृता मया) तेना ऽयं कालातिपात (इति)। अथ समुप- जातकुतूह(४१)लया शारिकया (मुहुर् अनुबध्यमानः कथां⁹) कथयितुम् आरेभे। [११०] अस्ति (मंदरगिरिशृंगैर् इव प्र-
¹ Cf. ḍhakkayē 'va in Hall's manuscript F. ² Cf. katipayam adūram adhvānaṁ in Hall's manuscript E, katipayadūram in manuscript F, and katipayapadam dūram in manuscripts A, B. ³ So also Hall's manuscripts B, C, except rājāvasathasyē 'va bhūriśālālaṁkṛtasya instead of vēdasyē 'va bhūriśākhālaṁkṛtasya. ⁴ Hall's manuscripts C, D, H also omit the first katham. ⁵ Hall's manuscripts C, F, G also omit 'va. ⁶ So also Hall's manuscript F. ⁷ So also Hall's manuscript D. ⁸ Cf. mā prakōpaṁ kuru in Hall's manuscripts B, H. ⁹ So also Hall's manuscript C.