भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 199, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 199

कलहेम(काञ्ची)दामक्वशितैः स्मरम् इवा "ह्वयसि। मलये मलयेप्सितं (कुरु) दृशै 'वा 'धिगता 'सि। कलिके [२२५] कलिकेतुम् (इमं) [मुखरां मुञ्च मेखलाम्] शृणुमः कलवल्लकी(वि)- रुतं मेखला मे खला न भवति त्वम् एव मुखरतया [मु]खरतया च। त्रप(८६)ते ऽत्र (पतेयम् इति नाग)कुसुमोप- (हारेषु¹ स्खलन्ती ऽयम्)। तव कैतवकैर् अलं (कलिलो निश्वासैर्) वेपथुर् एवा "शयं व्यनक्ति। वहती ऽव हतीर् अनङ्ग[२२६]ले- खे (तव वपुः) स्मरसायकानां तव (च हारलता विहिता विहि- ताय) ते। (उत्कलिके तवो) ऽत्कलिका(बहुळे) वदने वद नेत्र(पयो- जकान्ते) किम् उपमानम् इ[२२७]न्दुर् अप्य् उपयाति। वसती ऽव स- तीव्रते तव हृदि को ऽपि शतधा शतधारसारा वाचस् तवा ऽनुभू- ताः। (केरळिके² रळिते) करकाकरकाळमेघखण्डतुलाम् (उप- यात्य्³) उल्ल(८७)सितोत्फुल्लमल्लिका(मालाहारी तव) कुन्तलकलापः [तव याति⁴]। (कुन्तळिके⁵ कुन्तळालङ्कृते न च) पुरगोपुर(गौ- चराः) श्रूयन्ते (सं)गीतध्वनयः। किम् इव कल्पयसि क्षणम् ईक्षणमीलनाद् (असि⁶ चटुल[२२८]चटुलम्पटसखीजना ऽसि। सुरते सुरते) स्तनता स्तनताडनेषु यत् सौख्यं [तल्⁷]लब्धं स्म- रता स्मरतापनोदनं (तदा केन वियुक्ता⁸) ऽसि। किम् (उच्यते९) महतो महतो [दयितो१०] दयितः [२२९] स्मरति स्म रतिप्रियं तव कौशलं। नवनि(८८)(शातन)खराणां नखराणां [व्रणः] स्मरजन्यां स्म रजन्यां कुरुते (कुरुतेन) रुजं। [किं] ते११ लो- चनाभ्यां लोचनाभ्यां (फलिता)खिलजनेक्षणदेशः क्षणदेशः [२३०] किन् न पीयते। प्रियसखि मदनमालिनि (मालिनि बिम्बाध- रसङ्गत्यागेच्छया) विरागं कुरु मधुमदारुणमाळविकापो- ल(कोमललोलदळ)मण्डलतया लतया (को विशेषस् त्वया)। कुर- [२३१]ङ्गिके कल्पय कुरङ्ग(शाबेभ्यश्¹²) शष्पाङ्कुरं। किशोरिके कार(८९)य (किशोरं) प्रत्यवेक्षां। तरळिके तरळय कृष्ण्(आग- रु)धूपपटलम्। कर्पूरिके (पांसुलय) कर्पूरधूलिभिः पयो- ¹ So also Hall’s manuscripts A, C, D, and the commentator Jagaddhara. ² So also Hall’s manuscripts A, B, C, D, E, F, G. ³ So also Hall’s manuscript H. ⁴ Hall’s manuscript H also omits tava yāti. ⁵ So also Hall’s manuscripts A, B, C, D, E, F, G. ⁶ Trichinopoly ed., ayi. ⁷ Hall’s manuscripts D, E, G also omit tal. ⁸ Hall’s manuscript D and the commentator Narasimha also have viyuktā. ⁹ Tel. ed. 61 and Grantha ed., ucyasē. ¹⁰ Hall’s manuscripts B, D, G also omit the first dayitō. ¹¹ Srirangam text and Trichinopoly ed., tava. ¹² Tel. ed. 61 and Grantha ed., śākhēbhyaś. N 2