वास्तु मण्डन (मण्डन सूत्रधार - गृह, राजप्रासाद, दुर्ग एवं नगर-वास्तु सटीक)

154 वास्तुमण्डनम् हस्तिनी क्रमगे द्वारे इदं युग्मगृहाष्टकम् ॥ ६७ ॥ एतान्येवान्यसंज्ञाभिर्दिग्भेदान्नामपर्यये । गजं भीमं पराक्रमं जयन्तं भासुरं तथा ॥ ६८ ॥ २४वशिष्ठं च समुद्रं महिषीपृष्ठसम्भवात् । सुनाभं वर्तकं सौम्यं चन्द्रं तेजश्च दीपकम् ॥ ६९ ॥ कुलोद्योतं सुनेत्रं च गावीपृष्ठोद्भवानि हि । पाशुपतं महाकालं सुतेजस्तेजवर्द्धनम् ॥ ७० ॥ २५वाशवं दशभूतानां रुद्रतेजः समुद्भवम् । छागलीपृष्ठजातानि गृहान्येतानि निर्दिशेत् ॥ ७१ ॥ इति युग्मगृहद्वात्रिंशद्भेदलक्षणम्। द्विपञ्चाशद्विशालानां लक्षणं वक्ष्यते क्रमात् । सिद्धयर्थं यमसूर्यं च दण्डाख्यं वातसंज्ञकम् ॥ ७२ ॥ चुल्लिकाचप्रमुखादि द्विशालानि प्रचक्षते । अनेकभेदभिन्नानि २६लघुप्रस्तारयोगतः ॥ ७३ ॥ मुषाभेदं क्रमैस्तानि भिन्नाभिन्नक्रमेण च । तथा निलयकरणं मुषालिन्द सुमार्गतः ॥ ७४ ॥ प्राग्ग्रीवादिविधानेन द्विशालानि २७च पर्ययात् । यथासम्भवमेतानि कथयामि समासतः ॥ ७५ ॥ निर्वाहस्तत्र मुषानामनिर्वाहश्च नामतः । छन्दतो गुणतो रूपादशुभानि शुभानि च ॥ ७६ ॥ २४. बसिष्टं in A २५. वासनं in B,C,D,E २६. अलिन्द प्रस्तार in D,E. २७. विपर्ययात् in A.P