वायु पुराण

[ अ० ६२ श्लो० २८-४८ ] वायुपुराणम् । २१९

( पृथिवीदोहनम् )

दिनक्रतुः सुधर्मा च धूतवर्मा यशस्विनः । केतुमांश्चैव इत्येते कीर्तितास्तु प्रमर्द्दनाः ॥ २८ हंसस्वरोऽहिहा चैव प्रतर्द्दनयशस्करौ । सुदानो वसुदानश्च सुमञ्जसविषावुभौ ॥ २९ यत्तु वाह्ययतिश्चैव सुवित्तसुनयस्तथा । शिवा ह्येते तु विज्ञेया यज्ञिया द्वादशापराः ॥ ३० सत्त्वानार्माप नामानि निबोधत यथामतम् । दिक्पतिर्वाक्पतिश्चैव विधः शंभुस्तथैव च ॥ ३१ स्वमृङ्किोऽधिपश्चैव वर्चोधा मुद्दसर्वशः । वासवश्च सदाश्वश्च क्षेमानन्दौ तथैव च ॥ ३२ सत्या ह्येते परिक्रान्ता यज्ञिया द्वादशापराः । इत्येता देवता ह्यासन्रौत्तमस्यान्तरे मनोः ॥ ३३ अजश्च परशुश्चैव दिव्यो दिव्यौषधिर्नयः । देवानुजश्चाप्रतिमो महोत्साहौशिजस्तथा ॥ ३४ विनीतश्च सुकेतुश्च सुमित्रः सुबलः शुचिः । औत्तमस्य मनोः पुत्रास्त्रयोदश महात्मनः ॥ एते क्षत्रप्रणेतारस्तृतीयं चैतदन्तरम् ॥ ३५ औत्तमो परिसंख्यातः सर्गः स्वारोचिषेण तु । विस्तरेणाऽऽनुपूर्व्या च तामसांस्तान्निबोधत ॥ ३६ चतुर्थे त्वथ पर्याये तामसस्यान्तरे मनोः । [*सत्याः स्वरूपाः सुधियो हरयश्चतुरो गणाः ॥ ३७ पुलस्त्यपुत्रस्य सुतास्तामसस्यान्तरे मनोः ] । गणस्तु तेषां देवानामकेकः पञ्चविंशकः ॥ ३८ इन्द्रियाणां शतं यद्धि मुनयः प्रतिजानते । सत्यप्राणास्तु शीर्षण्यास्तमश्चैवाष्टमस्तथा । इन्द्रियाणि तदा देवा मनोस्तस्यान्तरे स्मृताः ॥ ३९ तेषां च प्रभुदेवानां शिबिरिन्द्रः प्रतापवान् । सप्तर्षयोऽन्तरे चैव तान्निबोधत सत्तमाः ॥ ४० काव्यो हर्षस्तथा चैव काश्यपः पृथुरेव च । आत्रेयश्चाग्निरित्येव ज्योतिर्धामा च भार्गवः ॥ ४१ पौलहो वनपीठश्च गोत्रवासिष्ठ एव च । चैत्रस्तथाऽपि पौलस्त्य ऋषयस्तांमसेऽन्तरे ॥ ४२ जनुषण्डस्तथा शान्तिर्नरः ख्यातिर्मयस्तथा । प्रियभृत्यो ह्यवक्षिश्च पृष्ठलोढो दृढोद्यतः ॥ ऋतश्च ऋतबन्धुश्च तामसस्य मनोः सुताः ॥ ४३ पञ्चमे त्वथ पर्याये मनोश्चारिष्णवेऽन्तरे । गणास्तु सुसमाख्याता देवतानां निबोधत ॥ ४४ अमृतात्माभूतरजोविकुण्ठाः ससुमेधसः । चारिष्णोस्तु शुभाः पुत्रा वसिष्ठस्य प्रजापतेः ॥ चतुर्दश च चत्वारो गणास्तेषां तु भास्वराः ॥ ४५ स्वमविमोऽग्निभासश्च प्रत्येतिष्ठामृतस्तथा । सुमतिर्वाविरावश्च वाचिनोदःस्रवास्तथा ॥ ४६ प्रविराशी च वादश्च प्राशश्चेति चतुर्दश । अमृताभाः स्मृताः ह्येते देवाश्चारिष्णवेऽन्तरे ॥ ४७ मतिश्च सुमतिश्चैव ऋतसत्यौ तथैव च । आवृतिर्विवृतिश्चैव मदो विनय एव च ॥ ४८

---

* धनुश्चिह्नान्तर्गतग्रन्थः ख. घ. पुस्तकयोर्ना नास्ति ।