वायु पुराण

४३६ श्रीमद्द्वैपायनमुनिप्रणीतम्— [अ० १०८ श्लो० २७-४४] ( गयामाहात्म्यम् )

रामतीर्थे नरः स्नात्वा रामं सीतां समर्च्य च । रामेश्वरं प्रणम्याथ न देही जायते पुनः ॥ २७ शिलाया जघनं भूयः समाक्रान्तं नगेन तु । धर्मराजेन संप्रोक्तो न गच्छेति नगः स्मृतः ॥ २८ यमराजधर्मराजौ निश्चलार्थं व्यवस्थितौ ताभ्यां बलिं प्रयच्छामि पितॄणां मुक्तिहेतवे ॥ २९ द्वौ श्वानौ श्यामशबलौ वैवस्वतकुलोद्भवौ । ताभ्यां बलिं प्रयच्छामि स्यातमेतावाहिंसकौ ॥ ३० ऐन्द्रावारुणवायव्यायाम्यनैर्ऋत्यसंस्थिताः । वायसा प्रतिगृह्णन्तु भूमौ पिण्डं मयाऽर्पितम् * ३१ शिलाया दक्षिणे हस्ते स्थापितः कुण्डपर्वतः । तिमिरादित्यईशानभर्गीवेते महेश्वराः ॥ ३२ वह्निदौ वरुणौ रुद्राश्चत्वारः पितृमोक्षदाः । [ + भरताश्रममासाद्य तानमेतूपजयेन्नरः ॥ ३३ पापेभ्यश्चोपपापेभ्यो मुच्यते पितृभिः सह । यत्र कुत्रापि देवेर्षे भरतस्याऽऽश्रमे नरः ॥ स्नातः श्राद्धादिकं कुर्यात्तत्कल्पोऽपि न हीयते ] ॥ ३४ गयायां चाक्षयं श्राद्धं जपहोमतपांसि च सर्वमानन्त्यमाहुर्वै यद्दत्तं भरताश्रमे ॥ ३५ चतुर्युगस्वरूपेण चतस्रो रविमूर्तयः । दृष्टाः स्पृष्टाः पूजितास्ताः पितॄणां मुक्तिदा (यि) काः ३६ [ × मुक्तिर्वामन इत्येव तारकाख्यो विधिः परः । संसारार्णवतप्तानां नावावेतौ सुरेश्वरौ ॥ तारकं ब्रह्म विश्वेषां मृतानां जीवितामिदम् ॥ ३७ त्रिविक्रमं च ब्रह्माणं यः पश्येत्पुरुषोत्तमम् । पितृभिः सह धर्मात्मा स याति परमां गतिम् ] ॥ ३८ शिलाया वामपादेऽपि तथाऽभ्युद्यन्तको गिरिः । स्थापितः पिण्डदस्तत्र पितॄन्ब्रह्मपुरं नयेत् ॥ ३९ नैमिषारण्यपार्थे तु ईये ब्रह्मा सुरैः सह । मुख्यसंज्ञं हि तत्तीर्थं देवास्तत्र पदे स्थिताः । ४० त्रिषु तेषु पदंष्वेव तीर्थेषु मुनिसत्तम । यत्किंचिदशुभं कर्म तत्प्रणश्यति नारद ॥ ४१ + तन्नैमिषवनं पुण्यं सेवितं पुण्यपौरुषैः । तत्रः व्यासः शुकः पैलः कण्वो वेधाः शिवो हरिः ॥ तेषां दर्शनमात्रेण मुच्यते पातकैर्नरः । वामहस्ते शिलायास्तु तया चोद्यन्तको गिरिः ॥ ४३ स पर्वतः समानीतो ह्यगस्त्येन महात्मना + । तत्र ब्रह्मा हरश्चैव तपश्चोद्यं च चक्रतुः ॥ ४४

---

* इत उत्तरमेते श्लोका मुद्रितपुस्तकटिप्पण्यामधिका उपलभ्यन्ते ते यथा—
यमोऽसि यमदूतोऽसि वायसोऽसि महाबल । सप्तजन्मकृतं पापं बलिं भुक्त्वा विनाशय ॥ १॥
रामे वनं गते शैलमागह्य भरतेन हि । पितुः पिण्डादिकं कृत्वा रामेशः स्थापितोऽत्र वै ॥२॥
स्नात्वा नत्वा च रामेशं रामसीतासमन्वितम् । तत्र श्राद्धं सपिण्डं च कृत्वा विष्णूपुरं व्रजेत् ॥३॥
पितृभिः सह धर्मात्मा कुलानां च शतैः सह ॥ इति ।

+ एतच्चिह्नान्तर्गतग्रन्थः ख. पुस्तके न विद्यते । × धनुचिह्नान्तर्गतग्रन्थः ख. पुस्तके नास्ति । + इत आरभ्य चोद्यन्तको गिरिरित्यन्तग्रन्थो नास्ति ख. पुस्तक । * इत उत्तरमेते श्लोका मुद्रितपुस्तकपाठेऽधिका उपलब्धन्ते—
स्थापितः पिण्डदस्तत्र पितॄन्ब्रह्मपुरं नयेत् । कुण्डश्चाद्यन्तकस्तत्र आप्तमनस्तसा कृतः ॥ १॥
ब्रह्मणा तत्र सावित्रीकुमाराभ्यां सह स्थितम् । हाहाहूहूप्रभृतयो गीतिनादं प्रचक्रिरे ॥२॥
कुण्डमुद्यन्तकं तत्र गीतवादित्रको गिरिः । अगस्त्यो भगवान्यत्र तपश्चोग्रं चकार ह ॥३॥
ब्रह्मणस्तु वरं लेभे माहात्म्यं भुवि दुर्लभम् । लोपामुद्रां तथा भार्या पितॄणां परमां गतिम् ॥४॥