वायु पुराण

[अ० १०९ श्लो० १७-३८] वायुपुराणम् ४४१ ( गयामाहात्म्यम् )

दधिकुल्या मधुकुल्या देविका च महानदी । वैतरण्यादिरूपेण व्यक्त आदिगदाधरः ॥ १७ विष्णोः पदं रुद्रपदं ब्रह्मणः पदमुत्तमम् । कश्यपस्य पदं दिव्य द्वौ हस्तौ यत्र निर्गतौ ॥ १८ पञ्चाग्नीनां पदान्यत्र इन्द्रागस्त्यपदे परे । रवेश्च कार्त्तिकेयस्य कौञ्चमाताङ्गयोरपि ॥ १९ मुख्यलिङ्गानि सर्वाणि व्यक्ताव्यक्तमत्मना स्थितः । आद्यो गदाधरश्चैव व्यक्तः श्रीमान्गदाधरः ॥ २० गायत्री चैव सावित्री संध्या चैव सरस्वती । नयादित्यश्चोत्तरार्को दक्षिणार्कोऽपि नैमिषः ॥ २१ श्वेतार्यो गणनाधश्च वसवोऽष्टौ मुनीश्वराः । रुद्राश्चैकादशैवाथ तथा सप्तर्षयोऽपरे ॥ २२ सोमनाथश्च सिद्धेशः कपर्दीश्रो विनायकः । नारायणो महालक्ष्मीर्बला श्रीपुरुषोत्तमः ॥ २३ मार्कण्डेयेशः कोटीशो शङ्किरेशः पितामहः । जनार्दनो मङ्गला च पुण्डरीकाक्ष उत्तमः ॥ २४ इत्यादिव्यक्तरूपेण स्थितश्चाऽऽदिगदाधरः । हेतिर्यो राक्षसस्तास्मिन्हतो विष्णुपुरं गतः ॥ २५ ब्रह्मणा सह रुद्राद्यैः कारिते निश्चलेऽसुरे । तुष्टावाऽऽद्यगदापाणिं वेधा हर्षेण निर्वृतः ॥ २६

ब्रह्मोवाच— गदाधरं व्यपगतकालकल्मषं गयागतं विदितगुणं गुणातिगम् । गुहागतं गिरिवरगौरगेहगं गणार्चितं वरदमहं नमामि ॥ २७ अहःश्रियं त्रिदशगणादिसुश्रियं भवश्रियं दितिभवदारणश्रियम् । कालिश्रियं कलिमलमर्दनश्रियं गदाधरं नौमि तमाश्रितश्रियम् ॥ २८ दृढादृढं परिवृढगाढसंस्तुतं कामाद्भुतं सुदृढमरूढिरूढिगम् । तमाढ्यगं दृढदुरिताद्यढौकितं स्वढौकतं दृढतरगोत्रसूक्तिभम् ॥ २९ विदेहकं करणकलाविर्वाजतं विजन्मकं दिनकरवेदिभूषितम् । गदाधरं ध्वनिमुखवर्जितं परं नमाम्यहं सततमनादिमीश्वरम् ॥ ३० मनोतिगं मतिगतिवार्जितं परं सदाऽद्वयं स्तुतिशिरसि स्तुतं बुधैः । चिदात्मकं कलिगतकारणातिगं गदाधरं हृदयगतं नमामि तम् ॥ ३१

सनत्कुमार उवाच— देवैः सार्धं ब्रह्मणैवं स्तुतश्चाऽऽदिगदाधरः । ऊचे वरं वृणीष्व त्वं वरं ब्रह्मा तमब्रवीत् ॥ ३२ शिलायां देवरूपिण्यां न तिष्ठामस्त्वया विना । स्थास्यामोऽत्र त्वया सार्धं नित्यं व्यक्तादिरूपिणा ॥ एवमस्तु श्रिया सार्धं स्थितश्चाऽऽदिगदाधरः । * लोकानां रक्षणार्थाय जगतां मुक्तिहेतवे ॥ ३४ सुव्यक्तः पुण्डरीकाक्षो जनार्दन इति श्रुतः ॥ वेदैरगम्या या मूर्तिरादिभूता सनातनी । सुव्यक्ता श्वेतकल्पे सा भविष्यति तथा पुनः ॥ ३५ वाराहकल्पे ह्यव्यक्ता व्यक्तिमप्यगमत्पुरा ॥ संतारणाय लोकानां देवानां रक्षणाय च । गयाशिरसि सुव्यक्तो भविष्यति न संशयः ॥ ३६ ये द्रक्ष्यन्ति सदा भक्त्या देवमादिगदाधरम् । ( + कुष्ठरोगादिनिर्मुक्ता यास्यन्ति हरिमन्दिरम् ॥ ३७ ये द्रक्ष्यन्ति सदा भक्त्या देवमादिगदाधरम् ) । ते प्राप्स्यन्ति धनं धान्यमायुरारोग्यमेव च ॥ ३८

---

* अयं श्लोकः ख. पुस्तके न विद्यते । +धनुश्चिह्नान्तर्गतग्रन्थः ख. पुस्तके नास्ति ।
५६