वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

प्रथमोऽङ्कः ] प्रबोधिनी-प्रकाश-द्वयोपेतम् २३ तन्नाथं प्रेक्षितुं त्वरते मे हृदयम् । तदादेशय मे नाथस्य वासभवनम् ) ( इति परिक्रामतः ) चेटी—एदु एदु भट्टिणी एदं वासभवणं । एत्थ पविसदु भट्टिणी । (एत्वेतु भट्टिनी । एतद्वासभवनम् । अत्र प्रविशतु भट्टिनी ।) द्रौपदी—हञ्जे, कहेहि णाहस्स मह आगमणं । ( हञ्जे, कथय नाथस्य ममागमनम् । ) चेटी—जं देवी आणवेदि । ( इति परिक्रम्योपसृत्य च ) जयदु जयदु कुमालो । ( यद्देव्याज्ञापयति । जयतु जयतु कुमारः । ) ( भीमसेनोऽशृण्वन् 'यत्तदूर्जितम्' ( १।१३ ) इति पुनः पठति । ) चेटी—( परिवृत्य । ) भट्टिणि, पिअं दे णिवेदेमि । परिकुविदो विअ कुमालो लक्खीअदि ( भट्टिनि प्रियं ते निवेदयामि । परिकुपित इव कुमारो लक्ष्यते । ) यदि, महाराजः = युधिष्ठिरः, प्रतिकूलः = अननुकूलः, न भवेत्, तदा, एतद्भवति = क्रोधापनयनं भवेत् । तत् = तस्मात्, नाथं = स्वामिनम् भीममित्यर्थः । प्रेक्षितुं = द्रष्टुम्, त्वरते = शीघ्रतां करोति, मे = मम, हृदयम् = स्वान्तम् । एतु = आगच्छतु, द्विरुक्तिः शीघ्रताद्योतनार्था । भट्टिनी = राजयोषित् । एतद्वा- सभवनम् = इदं वासगृहम् । कथयेति—द्रौपदी आगतेति कथयेत्यर्थः । देवी = राजपत्नी, यत्, आज्ञापयति = आदिशति, जयतु = उत्कृष्टेन वर्तताम् । अशृण्वन् = अनाकर्णयन्, शतृप्रत्ययान्तोऽयम् । भट्टिनि = देवि, प्रियम् = इष्टम् ते = तव, निवेदयामि = कथयामि, कुमारः, परिकुपित इव = क्रुद्ध इव, लक्ष्यते = दृश्यते । दर्शन करनेके लिये मेरा हृदय चञ्चल हो रहा है अतः स्वामी के आवास का पथ प्रदर्शन कर । ( दोनों चली आती हैं ) चेटी—आइये, आइये स्वामिनी, द्रौपदी—अये, मेरा आगमन नाथ को कहो । चेटी—अच्छा, ऐसा ही करूँगी । युवराज की विजय हो, विजय हो । भीमसेन—( न सुनकर क्रोधपूर्वक 'यत्तदूर्जितम्' यह श्लोक फिर से पढ़ते हैं । ) चेटी—( द्रौपदी के समीप जाकर ) महारानी, एक कर्णसुखद संवाद सुनाती हूँ । युवराज क्रुद्ध से प्रतीत हो रहे हैं ।