भारतकोश
विक्रमाङ्कदेवचरितम् (कल्याणी चालुक्य साम्राज्य इतिहास - सटीक)

विक्रमाङ्कदेवचरितम् (कल्याणी चालुक्य साम्राज्य इतिहास - सटीक)

Vikramankadeva Charitam of Bilhana with Commentary

महाकवि बिल्हण / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished493 पृष्ठ

पृष्ठ 196, कुल 493 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 196

( १७१ ) से स्वाभाविक रूप से बहने वाली नदी के समान हम दोनों के आश्रय में रहने वाली राजलक्ष्मी समान रूप से चलती रहेगी । एवं विनिश्चित्य कृतप्रयत्न-मूचे कदाचित्पितरं प्रणम्य । सरस्वतीनपुरसिञ्जितानां सहोदरेण ध्वनिना कुमारः ॥२६॥ अन्वयः कुमारः कदाचित् एवं विनिश्चित्य कृतप्रयत्नं पितरं प्रणम्य सरस्वतीनू- पुरसिञ्जितानां सहोदरेण ध्वनिना ऊचे । व्याख्या कुमारो विक्रमाङ्कदेवः कदाचित् कस्मिंश्चित्काले एवं पूर्वोक्तप्रकारेण विनिश्चित्य निश्चय विधाय कृतः समारब्धः प्रयत्न उद्योगो येन तं पितर जनक- माहवमल्लदेव प्रणम्य नमस्कृत्य सरस्वत्या वाग्देव्या नूपुराणां मञ्जीराणां ‘पादाङ्गदं तुलाकोटि मंजोरो नूपुरोऽस्त्रियाम्’ इत्यमरः । सिञ्जितानां स्वनानां सहोदरेण सदृशेन मधुरेणेत्यर्थः ध्वनिना शब्देन वचसा वा ऊचे जगाद । सुमधुर-कर्णप्रियशब्देन स्वपितर जगादेति भावः । भाषा किसी समय राज कुमार ने, पूर्वोक्त निश्चय कर तदनुरूप कार्य करने में प्रवृत्त अपने पिता आहवमल्लदेव को, सरस्वती के पैंजेन की ध्वनि के सदृश सुमधुर और कर्णप्रिय शब्दो में कहा । आज्ञा शिरश्चुम्बति पार्थिवानां त्यागपभोगेषु वशे स्थिता श्रीः । तव प्रमादात्सुलभं समस्त-मास्तामयं मे युवराजभावः ॥३०॥ अन्वयः आज्ञा पार्थिवानां शिरः चुम्बति, श्रीः त्यागपभोगेषु वशे स्थिता, तव प्रसादात् समस्तं सुलभम् । मे युवराजभावः आस्ताम् । व्याख्या आज्ञा मदीयादेशः पार्थिवाना राज्ञा शिरः शीर्षं चुम्बति समाक्रामति । सर्वे राजानो ममाज्ञापालनं कुर्वन्तीति भावः । श्रीर्धनादिसमृद्धिस्त्यागेषु दानेषु-