विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

चतुर्थोऽङ्कः । ५१ (ततः प्रविशत्याकाशबद्धलक्ष्य उन्मत्तो राजा) राजा—(सक्रोधम् ।) आः दुरात्मन् रक्षः, तिष्ठ तिष्ठ । क्व मे प्रियतमामादाय गच्छसि । (विलोक्य ।) हन्त, शैलाग्रच्छत्राद्रुङ्गम मुत्पत्य खार्णवाभिमुखं धावति । (इति गृहीत्वा हन्तुं यतते । अथाग्रे दृष्ट्वा यथास्थितोऽवलोक्य ।) दिसाअसिअविसदुल्लभवो वरकन्द भुअङ्गलभो । वादोयगिअमअलमणो लग्गइ हंसतुमाणभो ॥ ६ ॥ (विभाव्य सकरुणम् ) कथम् । नवजलधरः संनद्धोऽयं न दृप्तनिशाचरः सुरधनुमिदं दूराकृष्टं न नाम शरासनम् । अयमपि पटुर्धारासारो न बाणपरम्परा कनकनिकषस्निग्धा विद्युत्प्रियेति ममोदिता ॥ ७ ॥ (इति मूर्च्छित्वा पतति । पुनर्धृतिमालम्ब्योत्थाय विलोक्य ।) सोह जाणिश मिअलोअणि णिरीअह कोह हरेइ । जाव णु अणदिट्ठाणयि धाराहर वरिसइ ॥ ८ ॥ १ दृढवारितविष दुःसहो भुजगः । व्याघ्राद्यैः समाक्रान्तहस्तिसुतः ॥ २ यथा क्षान्त्यागच्छन् क्षिप्रं कोऽप्यहरति । ददात्यल्पदिवसानामन्ते धावतो वर्षम् । विगलद्रूपं समवेतान्तःकरणो ह्येष नोऽपि नापेक्ष्यत एतेन एकस्माद्द्वितीयम् — अजहति हरदन्तं दुःखशीतोष्ण- सहोऽन्यस्यन्दनं ददात्यल्पदिवसानामन्ते धावतो वर्षम् ॥ ६ ॥ एष यदि परं गतो दृढं सा दृश्येत तथा न चेतु दृढं न शक्नोत्यन्यथा नैषा मदनप्रवृत्तैर्विचेतनैः क्रियते यद्वा यन्मत्तमत्तश्चास्य न कश्चिद् दर्शयति स्थित्वा मन्दमुत्कण्ठते इति नो चेत् तपोवनं गत्वा दृष्ट्वैवाऽस्य विकृतिं कश्चिन्न व्याप्रियते । इति हेतुना देव्यास्तदागमनं । तु यत् स्वयम- क्त ।