वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

राज्ञा आकरादिषु योग्याधिकारिकरणम् । १८७ सङ्ग्रहेषु, अर्थस्येति शेषः । प्रत्यन्तेषु स्वमण्डलप्रत्यन्तदेशेषु । मौलाः, तत्तद्देशजाताः । विष्णुः, आकरलवणशुल्कतरनागवरेष्वाप्तान्नियुञ्जीत ध- र्मिष्ठान् धर्मकार्येषु निपुणानर्थकार्येषु शूरान् सङ्ग्रामकर्मसु उग्रा- नुग्रेषु षण्ढांस्त्रीषु । इति । आकराः, सुवर्णरजताद्युत्पत्तिस्थानानि । लवणपदेनापि तदाकरा ग्राह्याः । शुल्कं, पण्यविंशतिभागादिस्थलशुल्कम् । तरशब्देन तरशुल्कमुच्यते । तरः, नौकादिभिः सरित्तरणम् । नागवरेषु, अत्युत्कृष्टगजेषु । नागवनेष्विति पाठे गजबन्धनयो- ग्येषु वनेषु इति व्याख्येयम् । मनुः, तेषामर्थे नियुञ्जीत शूरान्दक्षान् कुलोद्गतान् । शुचीनाकरकर्मान्ते भीरूनन्तर्निवेशने ॥ समाहर्तॄन् प्रकुर्वीत धर्मशास्त्रार्थनिश्चितान् । कुलीनान् वित्तसम्पन्नान् समर्थान् कोशवृद्धये ॥ तथा, सांवत्सरिकमाप्तैश्च राष्ट्रादाहारयेद्बलिम् । स्यादाश्रयपरो लोके वर्तेत पितृवन्नृषु ॥ अध्यक्षान् विविधान् कुर्यात्तत्र तत्र विपश्चितः । तेऽस्य सर्वाण्यवेक्षेरन् नॄणां कार्याणि कुर्वताम् ॥ तेषां, पूर्वोक्तानां सहायानां मध्ये। अर्थे, अर्थनिमित्तम्,अर्था- र्जनोपायेष्वित्यर्थः । तस्यैव विवरणमाकरकर्मान्त इति । भीरून्, इहलोकपरलोकभीतान् । सांवत्सरिकं बलिं, संवत्सरग्राह्यं क- रम् । लोके लोकमध्ये । दीनानाथादीनाम् आश्रयपरो वृत्ति- कर्ता स्यात् ।