वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

४३४ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे राम उवाच । नीराजनविधिं त्वत्तः श्रोतुमिच्छामि सत्तम । कथं कार्या नरेन्द्रस्य शान्ती नीराजने प्रभो ॥ पुष्कर उवाच । पूर्वोत्तरे तु दिग्भागे नगरात्सुमनोहरे । विस्तीर्णं कारयेद्राजा सुमनोहरमाश्रमम् ॥ कटैर्गुप्तं कुशास्तीर्णं पताकाध्वजशोभितम् । तोरणत्रितयं तत्र प्राङ्मुखं कारयेच्छुभम् ॥ कार्यं षोडशहस्तं तु तोरणं तु समुच्छ्रितम् । वैपुल्यं दशहस्तं तु तत्र कार्यं भृगूत्तम । तोरणाद्दक्षिणे भागे तत्र कार्यमथाश्रमम् ॥ देवता च भवेद्यत्र तथाग्निहवनक्रिया । अष्टहस्तायतोत्सेधमुल्मुकानां तु वामतः ॥ कार्यं भवति शुष्काणां कूटं भृगुकुलोद्भव । पञ्चरङ्गकसूत्रेण शतग्रन्थि मनोरमाम् ॥ मध्यमे तोरणे कुर्याच्छतपाशीं तु मध्यगाम् । छादयित्वा कुशैस्तां तु मृदा संछादयेत्पुनः ॥ तस्याश्च लङ्घनं वर्ज्यं प्रयत्नात्सर्वजन्तुभिः । न लङ्घिता सा यावत्स्यात्प्रथमं राजहस्तिना ॥ चित्रां त्यक्त्वा यदा स्वातिं सविता प्रतिपद्यते । ततः प्रभृति कर्त्तव्या यावत्स्वातौ रविः स्थितः । आश्रमे प्रत्यहं देवाः पूजनीया द्विजोत्तम ॥ देवाः, हरिहरादिप्रतिमाः । तानेव दर्शयति- ब्रह्मा विष्णुश्च शम्भुश्च शक्रश्चैवानलानिलौ ॥ विनायकः कुमारश्च वरुणो धनदो यमः ।