विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥११२॥

प्र० खं० अ० १७० ॥११३॥

स्थित्वा च्यवनं च्यवनेन च पूजितः ॥ ऋतस्तमाश्रमे तस्य जगाद नृपसत्तमः ॥ १६ ॥ ऋषिसङ्घमुपादाय च्यवनोऽपि महातपाः ॥ अविज्ञातं नरेन्द्रेण पुत्रीयं कृतवाञ्जलम् ॥ १७ ॥ कलशस्थं जलं तच्च स्थापयामास भार्गवः ॥ ततो निशीथे संप्राप्ते तृषार्त्तः स महीपतिः ॥ १८ ॥ ऋषिमध्ये तु स सुप्तांस्तानावम्यैवाऽब्रवीत् ॥ तृषातोर्त्तस्य भृशं विप्राः पानीयं मे प्रयच्छत ॥ १९ ॥ ऋषिरतस्य न शुश्राव कश्चिद्ध्वार्थचोदितः ॥ ततः स्विन्नो महीपालः कलशस्थं जलं पपौ ॥ २० ॥ पीत्वा सुष्वाप ऋषयः प्रातः सर्वं समुत्थिताः ॥ अपश्यन्सालाः कलशं पप्रच्छुस्ते परस्परम् ॥ २१ ॥ पुत्रीयं कलशं राज्ञः कृतं गत्तद्गतं क्व नु ॥ तदोवाच स राजेन्द्रस्तांस्तृषेणांसितव्रतान् ॥ २२ ॥ तृषार्तेन मया पीतः कलशस्तवपाहितः ॥ ते होचुस्ते नृपश्रेष्ठं भाव्यं कर्म कृतं त्वया ॥ २३ ॥ भार्या पीत्वैव तत्तोयं पुत्रं ते जनयिष्यति ॥ इत्येवं मन्त्रकलशः सोऽस्माभिर्भूयते कृतः ॥ २४ ॥ पुत्रीयमुदकं तच्च त्वया पीतमबुद्धिना ॥ तस्मात्त्वमेव तनयं स्वकुक्षौ जनयिष्यसि ॥ २५ ॥ नावाप्स्यसि तथा मृत्युं वरदानाद्द्विजन्मनाम् ॥ एवमुक्तस्तु संपूज्य ब्राह्मणान्स्वगृहङ्गतः ॥ २६ ॥ राज्ञः कुक्षिं विनिर्भिद्य जज्ञे स बालकः कनकप्रभः ॥ द्युत्याऽसौ नाकविद्युतः ॥ २७ ॥ जातमात्रस्य तस्येन्द्रो ददौ प्रादेशिनीं मुखे ॥ आस्वाद्य तां स बालत्वं शिशुस्तत्याज तत्क्षणात् ॥ २८ ॥ कुक्षिं पस्पर्श राज्ञस्तु राजसिंहशतक्रतुः ॥ राजा शक्रकृपादृष्ट्या विशल्यश्चाभवत्क्षणात् ॥ २९ ॥ युवनाश्वः स तस्यापि नाम चक्रे शतक्रतुः ॥ मां धास्यतीति मान्धाता ख्यातिं त्रिभुवने गतः ॥ ३० ॥ तमाविवेश भगवांस्तेजसा स्वेन माधवः ॥ सापि सर्वाङ्गशुभा भार्या तस्य गुणान्विता ॥ ३१ ॥ काशिराजसुता जाता भीमवेगस्य मानद ॥ नाम्ना प्रभावती सुभ्रूस्त्रैलोक्यैकसुन्दरी ॥ ३२ ॥ युवनाश्वस्तु तां वत्रे भार्या तुल्यलक्षणान्विताम् ॥ स राजा प्रददौ तां तु मान्धातुर्विश्वभावनः ॥ ३३ ॥ एकैव भार्या सा तस्य बभूवात्यन्तसुन्दरी ॥ रूपयौवनसम्पन्ना प्राणभ्योऽपि गरीयसी ॥ कृत्वा विवाहं तस्यां चाप्यभिषिच्य च तं नृपम् ॥ ३४ ॥ युवनाश्वो वनं प्रायाज्जगामाऽथ त्रिविष्टपम् ॥ गतेऽथ ताते मान्धाता त्रैलोक्यं सप्तभिर्दिनैः ॥ ३५ ॥ रथेनैकेन वशगं चकार खड्गपाणिमान् ॥ पाताले गगने शैले समुद्रे च महात्मनः ॥ ३६ ॥ आसीत्तस्याप्रतिहता गतिश्चक्रस्य पार्थिव ॥ चक्रवर्ती स धर्मात्मा वैष्णवश्च तथाऽभवत् ॥ ३७ ॥ समा ह्ययुतानां दुर्गेह न गता दश मानद ॥ ब्रह्माण्डमण्डपं यावत्सूर्यस्तपति रश्मिभिः ॥ तावत्सर्वं महीभर्तुर्यौवनाश्वस्य कीर्त्यते ॥ ३८ ॥ एवं स राजा विजिताखिलारिर्गन्धर्वयक्षासुरपन्नगेन्द्रैः ॥ भार्या च सा तस्य बभूव भार्या लोके वरिष्ठा प्रमदावराभ्यः ॥ ३९ ॥

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे मान्धात्रुपाख्यानं