विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥२४७॥ दि० खं० अ० १०३

पृष्टिमाप्नुयात् ॥ १ ॥ पुष्कर उवाच ॥ श्रवणर्क्षममुप्राप्ते देवदेवं निशाकरे ॥ भक्त्या समाचरेत्स्नानं नदीदधिसमुद्रमे ॥२ ॥ निम्नगायां सरित्सि वा नदीसागरसङ्गमे ॥ स्नातः संपूजयेद्देवं विष्णुं माल्यानुलेपनैः ॥ ३ ॥ धूपदीपनमस्कारैस्तथा चैवान्नसम्यदा ॥ शाल्यन्नं दधिसंयुक्तं विष्णवे विनिवेदयेत् ॥ ४ ॥ पौरुषेण च सूक्तेन पायसं जुहुयात्ततः ॥ रजतं दक्षिणां दद्याद्ब्राह्मणाय भृगूत्तम ॥ उपवास विनाप्येतत्स्नानं पुष्टिप्रदं परम् ॥ ५ ॥ स्नातः समाप्नोति सदा मनुष्यः कामानभीष्टान्नृक्षणसंयोगे ॥ पापं समस्तं विजहाति राम धर्मं समाप्नोति यशश्च मुख्यम् ॥६॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मा०सं० रामं प्रति पुष्करोपाख्याने पुष्टिकारकश्रवणस्नानकथनन्नामैकोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०१ ॥ पुष्कर उवाच ॥ जन्मनक्षत्रे सोमे सर्वौषधिसमन्विंतम् ॥ कुम्भं सुपूजितं कृत्वा स्नपनं तेन कारयेत् ॥ १ ॥ स्नातश्चैवं चेपयेद्देवं वासुदेवं जगत्पतिम् ॥ नक्षत्रदेवं चन्द्रं नक्षत्रं वारुणं तथा ॥२॥ वाचं चायुधपोतारं छत्रं संत्पूजयेत्तथा ॥ यथोक्तदेवतालीङ्गमंत्रैश्च जुहुयाद्घृतम् ॥ ३ ॥ शक्त्या च दक्षिणा देया ब्राह्मणेभ्यो भृगूत्तम ॥ ततोडुलितः सुरभिः स्रग्वी विविधभूषणः ॥ ४ ॥ तिष्ठन्मनुजशार्दूल हविष्याशी जितेन्द्रियः ॥ उपवासं विनाप्येतत्पावनं पापनाशनम् ॥ ५ ॥ मातृस्थानं तु जगतां जन्मतारा विधीयते ॥ चन्द्ररूपी च भगवान्पिता विष्णुः प्रकीर्तितः ॥ ६ ॥ तस्मात्सर्वप्रयत्नेन जन्मनक्षत्रसंस्थितम् ॥ भक्त्या तं पूजयेच्चन्द्रं जन्मक्षं च विशेषतः ॥७॥ पूजां सदा चन्द्रमस्तस्तु कृत्वा जन्मर्क्षसंस्थस्य भृगुप्र धान ॥ कामानवाप्नोति नरस्तु सर्वान्सुखी सदा स्याद्भुवि नष्टपापः ॥८॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मा०सं० रामं प्रति पुष्करोपाख्याने जन्मर्क्षस्नानवर्णनन्नाम द्वयुत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०२ ॥ पुष्कर उवाच ॥ चन्द्रमण्डलवृद्धौ तु तथा चैवोत्तरायणे ॥ शुभे दिवसनक्षत्रे मुहूर्ते च तथा शुभे ॥ १ ॥ तिष्याश्विनगते चन्द्रे हस्तश्रवणगेऽपि च ॥ प्राचीं वायव्ययोर्दीचां निष्क्रम्य नगरान्बहिराम् ॥ २ ॥ वास्तु विद्याविर्निद्दिष्टे भूमिभागे मनोहरे ॥ अष्टहस्तं शुभं कुर्याच्चतुरस्रं च मण्डलम् ॥ ३ ॥ वल्यर्थमपरं कुर्याद्वहिरेवंविधमेव च ॥ गोमये नोपलिप्ते तु सुधलेखासमन्विते ॥ ४ ॥ ध्वजातपत्रचन्दनमाल्याददामकुशाक्षतैः ॥ लाजागन्धादिभिश्चैवमर्ध्यैरभ्यर्च्य सम्भवेत् ॥५॥ लाजालाजोप हारेणस्तथैव च विभूषयेत् ॥ ततः प्रक्षालयेच्चम्तु चतुरुश्चेतु घटान्नवान् ॥ ६ ॥ प्रत्येकं कल्पयेद्दिङ्कान्कल्पिते मण्डलोदये ॥ सूक्तिञ्चैव महाभाग बीजमात्रसमन्वितान् ॥ ७ ॥ ततस्तु कल्पयेत्कुम्भान्सप्त सुव्याहृतोर्जलैः ॥ सर्वोषधियुतः कार्यः कुम्भ एको द्विजन्मना ॥ ८ ॥ सर्वबीजयुतो धान्यरत्नोपेतस्तथा परः ॥ तथा चैवापरं युक्तं कार्यं वृक्षाम्रपल्लवैः ॥ ९ ॥ पुष्पैश्चैवापरं युक्तं फलैश्चैवापरं तथा ॥ सर्वगन्धयुतं

॥२४७॥