विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

द्वि० सं०
अ० १६४

वि० घ०
॥२१०॥

नसूर्येषु ॥ ६२ ॥ हयानां ज्वलनं शस्तमतोऽन्यत्र प्रशस्यते ॥ सर्वोज्ज्वलनं नेष्टं तथा धूमसमुद्भवः ॥ ६३ ॥ विस्फुलिङ्गोद्भवश्चैव शकृत्त्यां
स्वनं तथा ॥ आरोहणं तथाऽन्येन सपर्याण्यस्य वाजिनः ॥ ६४ ॥ जलोपेक्षणं नेष्टं भूमौ च परिवर्तनम् ॥ विपत्कल्पतरुङ्गस्य स्वतो वाप्यनि-
मित्ततः ॥ ६५ ॥ यवसोदकयोर्द्वेषस्त्वकस्माच्चैव शस्यते ॥ क्रौतः कपोतवै शारिकामिस्तुरङ्गमः ॥ ६६ ॥ आत्मनः स्वामिनो वापि
तदा मरणदोवकः ॥ दुःखार्त्तध्यानशीलश्च साश्रुनेत्रो भयावहः ॥ ६७ ॥ जिह्वया लेढि चरणमसावपि भयङ्करः ॥ निर्निमित्तं पतति वा तदा स्या-
न्नृषु वृद्धये ॥ ६८ ॥ वामपादेन च तथा विलेखंश्च वसुन्धराम् ॥ स्वेनैव वामपार्श्वेन दिवा वा न शुभप्रदः ॥ ६९ ॥ प्रवेपमाना हेपन्ते रोदन्ते
च मुहुर्मुहुः ॥ शकृन्मूत्रे विमुञ्चन्तो वेपयन्ति महद्भयम् ॥ ७० ॥ उत्तिष्ठन्तो निषीदन्तः सन्ध्यायां हीनमानसाः ॥ बस्ताः सालाश्च दीनाश्च
हेपमाणा भयावहाः ॥ ७१ ॥ हेपतस्तु यदा ज्वाला ज्योत्स्ना वा मुच्यते भवेत् ॥ तदा विजयस्याऽप्ति स्वामिनो ध्रुवमेव हि ॥ ७२ ॥
दक्षिणेन पदा भूमिं विकिरञ्जयवर्धनः ॥ रात्रौ दक्षिणापार्श्वेन प्रस्वपंश्च नरोत्तम ॥ ७३ ॥ आरोहणं नवे दद्यात्प्रतीपं वा गृहं व्रजेत् ॥
यात्राविधातमाचष्टे वामं पादं तथा स्पृशन् ॥ ७४ ॥ अनुलोमं यदा याति पुरस्तात्प्रतिषेधिते ॥ दक्षिणं वा तथा पार्श्वं मुखेनोपरि मार्जति ॥७५॥
प्रेरितस्त्वनुकूलेन पवनेन रणे हयः ॥ हेषमाणः परान्याति तदा स्याद्विजयावहः ॥ ७६ ॥ ग्रामे व्रजति नाश्वेन्धनेन्धनं देशहा भवेत् ॥
प्रसूता नागवन्निता मत्ता चान्ताय भूपतेः ॥ ७७ ॥ दन्तमङ्गे शुभे देशे द्रुमे वा भयवर्धनः ॥ क्रूरेषु दोषांल्लभते तथा राम विशेषतः ॥ ७८ ॥
गण्डूषधारणं कृत्वा वक्रभागे तु दक्षिणे ॥ हस्तं गृहीत्वा हस्तेन नागस्यान्यस्य वा पुनः ॥ ७९ ॥ ऊर्ध्वं कुसुमम्य विषाणे वाथ दक्षिणे ॥
गम्भीरं श्रोत्रमधुरं राज्ञस्तद्विजयावहम् ॥ ८० ॥ अतोऽन्यथा विपर्यस्तं त्वशुभं परिकीर्तितम् ॥ आरोहणं न चेद्दद्यात्प्रतीपं वा गृहं व्रजेत् ॥८१॥
मदं वा वरणो जह्याद्यात्राघातकरो भवेत् ॥ ग्राह्यगृहीतो द्विरदः समाहः सलिलाशयात् ॥ ८२ ॥ उत्तरोन्विजयप्रदाय स्यात्समाग्रहो भयवर्धनः ॥
शस्त्राङ्कुशपताकानां भूमौ निपतनं गजात् ॥ ८३॥ लोष्टकाष्ठकरीषाणां क्षेपणे चापि युद्धवित् ॥ अनुयातं जयायैतत्प्रतितीयानं न शस्यते ॥
॥ ८४ ॥ वार्यमाणो यदा नागः शृणुणामिमुखो व्रजेत् ॥ तन्मृयुस्तारं च यदा तेजः प्रशङ्कितः ॥ ८५ ॥ इष्टांस्तु यस्तु भक्ष्यांश्च तथा
स्पृशति हस्तिनीम् ॥ राम बृहितशब्दानां प्रतिशब्देन कुरुते ॥ ८६ ॥ कशायां बध्यमानायां यदा वाजेनेदपि ॥ यात्रा
शुभश्च भवति प्रहृष्टश्च वारणः ॥ ८७ ॥ वामं दक्षिणापादेन पादमाक्रमते तथा ॥ दक्षिणं च तथा दन्ते परिमार्टि करेण ॥२१०॥