युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

युक्लिकल्पतरौ— चेत्रे (६) क्षुद्रकमक्षिका तुषयव-ब्रीहिद्युमा सर्षपाः ॥ ४७ ॥ सिंही तण्डुलगोशिरः (७) शिवनखग्राह्यस्थि केशोपल- द्रोणौ काककपाल पत्रतुवरौ विम्बीफलौसर्षपाः । नीलोरक्तवचा रसोन सुमना जिह्वा(ङ्गै)स(ग्र)मोरोहित- प्रोष्ठी मारिषमार्कवायुर(८)तडिन्मेषाद्रि गुञ्जाशिवाः ॥४८॥ दूर्व्वाविल्वमसूर टृण्टुक शटीमार्जारिका केतकी मूर्व्वावज्रकलाय चम्पकवना(ला)न्यग्रोधवंशासनाः । ज्येष्ठोजालपिपीलिकानलरजः कुष्माण्डरोमस्पृही- कर्कन्धुर्व्वकुलारसाल महिषस्वच्छत्तु वक्रा इति ॥ ४६ ॥ प्रोक्तालोहविशारदेन मुनिना खड्गस्य भेदाः क्रमात् ॥५०॥ अथ तस्य चत्वारि रूपाणि । नीलः कृष्णः पिषङ्गश्च धूम्रश्चेति चतुर्विधः । वर्णप्रकर्षः खड्गानां कथितो मुनिपुङ्गवैः ॥ ५१ ॥ ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चेति चतुर्विधः । जातिभेदो विनिर्द्दिष्टः खड्गानां मुनिपुङ्गवैः ॥ ५२ ॥ अथ त्रिंशन्नेत्राणि । चक्रं पद्मं तथा (गदा) खङ्गो (शङ्को) डमरुर्धनुरङ्कुशः । छत्रं पताका वीणा च मत्स्यलिङ्गध्वजेन्द्रवः ॥ ५३ ॥ कुम्भः शूलश्च शार्दूलः सिंहः सिंहासनं गजः । हंसो मयूरजिह्वा च दशनः खङ्ग एव च ॥ ५४ ॥ (६) क्षौद्र इति (क) पुस्तक पाठः । (७) गोशिराश्विव इति (ख) पुस्तक पाठः । (८) मार्कवा-खुर इति (ग) पुस्तक पाठः ।