युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

अश्वयुक्तिः । १८३ पैत्तिकं कालिकं विद्याद्वाते विद्यात् कफेऽनिलम् । पिच्छिलं श्लेष्मलं पाण्डु कषायोदकवच्च यत् ॥ २१ ॥ इति हय रक्त-मोक्षणविधिः । अथ हय-ऋतुचर्या । न प्राज्ञो वाहयेदश्वान् प्रावृट्काले कथञ्चन । यदौच्छेदस्मृतं (१) तस्य वाहनं दशमासिकम् ॥ २२ ॥ कूपोदकं कटुकतैल-निवात(ह्र)गेहं, शस्तं पलार्द्धलवणं दिवसान्तरेण । तत्रान्यथा सति सुखामयवौर्य्यहानि- र्मुख्यैर्बलैर्विरहितस्तु वयो (२) विनश्येत् ॥ २३ ॥ शरदि गुड़घृतं (३) पयः प्रशस्तं, शरदि सिताष्टपल प्रमाणमच्छम् । मधुरमथ जलं सरोवरात्थं ; घृतयुतनील सुकुष्टकाश्च (४) भोज्याः ॥ २४ ॥ हेमन्तकाले घृत तैलमाषा(षाः), निर्वातसंस्था च पयो यथेच्छम् । शनैः शनैर्वाहनकर्मकुर्य्याद् ; यवांश्च पक्त्वा (५) वितरेद्बु विधिज्ञः ॥ २५ ॥ ( १ ) यदौच्छेदग्रतः इति (क) पुस्तक पाठः । ( २ ) रगो इति (ख) पुस्तक पाठः । ( ३ ) युतं इति (ग) पुस्तक पाठः । ( ४ ) मुकुन्दकाश्च इति (घ) पुस्तक पाठः । ( ५ ) मुक्ता इति (च) पुस्तक पाठः । २५