भारतकोश
१०८ उपनिषद् (साधना खण्ड - भाग ३)

१०८ उपनिषद् (साधना खण्ड - भाग ३)

108 Upanishads Part 3 - Sadhana Khand

पण्डित श्रीराम शर्मा आचार्य द्वारा

स्रोत: संस्कृति संस्थान बरेली · संस्कृति संस्थान बरेली (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished572 पृष्ठ

पृष्ठ 513, कुल 572 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 513

सौभाग्यलक्ष्म्युपनिषत् [ ५०५ ] लिङ्गं प्रवालाङ्कुरसदृशं ध्यायेत् तत्रैवोड्ड्याणपीठं जगदाकर्षण- सिद्धदं भवति ॥ २ ॥ तृतीयं नाभिचक्रं पञ्चावर्तं सर्पकुटिलाकारं तन्मध्ये कुण्ड- लिनों बालार्ककोटिप्रभां तटित्संनिभां ध्यायेत् सामर्थ्यशक्तिः सर्व- सिद्धिप्रदा भवति मणिपूरकचक्रम् ॥ ३ ॥ हृदयचक्रमष्टदलमधोमुखं तन्मध्ये ज्योतिर्मय लिङ्गाकारं ध्यायेत् संवं हं सकला सर्वप्रिया सर्वलोकवश्यकरी भवति ॥ ४ ॥ कण्ठचक्रं चतुरङ्गुलं तत्र वामे इडा चन्द्रनाडी दक्षिणो पिङ्गला सूर्यनाडी तन्मध्ये सुषुम्नां श्वेतवर्णां ध्यायेत् य एवं वेदानाडुातसिद्धिदा भवति ॥ ५ ॥ तालुचक्रं तत्रामृतधाराप्रवाहो घण्टिकालिङ्गं मूलचक्रं- रन्ध्रे राजदन्तावलम्बिनोविवरं दशमद्वारं तत्र शून्यं ध्यायेत् चित्तलयो भवति ॥ ६ ॥ सप्तमं भ्रूचक्रमङ्गुष्ठमात्रं तत्र ज्ञाननेत्रं दीपशिखाऽऽकारं ध्यायेत् तदेव कपालकन्दं वाक्सिद्धिदं भवत्याज्ञाचक्रम् ॥ ७ ॥ ब्रह्मरन्ध्रं निर्वाणचक्रं तत्र सूचिकागृहेतरं धूम्रशिखाऽऽ- कारं ध्यायेत् तत्र जालन्धरपीठं मोक्षप्रदं भवतीति परब्रह्म- चक्रम् ॥ ८ ॥ नवममाकाशचक्रं तत्र षोडशदलपद्मनूध्वंर्मुखं तन्मध्यकर्णि कात्रिकूटाकारं तन्मध्ये ऊर्ध्वशक्तितां परशून्यं ध्यायेत् तत्रैव पूर्णगिरिपीठं सर्वेच्छासिद्धि साधनं भवति ॥ ६ ॥ देवताओं ने पुनः भगवान् आदि नारायण से निवेदन किया— 'प्रभो ! नव चक्र विवेक के सम्बन्ध में हमारे प्रति उपदेश करिये ।' भगवान् आदिनारायण ने कहा—'मूलाधार स्थित जो ब्रह्मचक्र है, वह योनि के आकार के तीन घेरों वाला है । वहाँ कर्णिकामूल में सुप्त सर्प के आकार में कुण्डलिनी शक्ति स्थित है । जब तक वह जाग्रत Sri Sri Anandamayee Ashram Collection, Varanasi